X
تبلیغات
به وب‌ سايت نقشبنديه خوش آمديد:: لطفاً با درج نظرات خود و شركت در نظرسنجي، ما را همراهي كنيد! :: براي استفادۀ بيشتر از وبلاگ، آرشيو مطالب(نوشته‌هاي پيشين) را هم ملاحظه فرماييد:: بخشهايي از اين وبلاگ هنوز تكميل نشده و به اميد خدا به تدريج تكميل مي‌شود نقل مطالب با ذكر منبع بلا مانع است ::   نقشبندیه - طريقت نقشبندی و پيران اين طريقت
در باب عرفان، طربقت نقشبندي و مشايخ هورامان
 پر بيننده‌ترين‌ها:

طریقت نقشبندی، مولانا خالد شهرزوری و شیخ سراج‌الدّين

تعريف طريقت نقشبندي

شرح حال حضرت شیخ محمّدعثمان نقشبندی (سراج‌الدّین ثانی)

شرح حال حضرت مولانا خالد ذی‌‌الجناحين نقشبندی شهرزوری

زندگينامة خودنوشتِ علامه ملا عبدالكريم مدرّس

شجره‌نامة حضرت شيخ سراج‌الدّين

نسب‌نامة معنوي حضرت سراج‌الدين

سخني كوتاه درباره تصوّف و طرایق عرفانی

طریقت چیست و چرا لازم است؟

شرح اصطلاحات مهم عرفانی (1)

نمازهاي سنّت و قُرب

معرّفي دو سايت مفيد اسلامي ـ عرفاني

فرزندان شيخ سراج‌الدّين (قدّس سرّه)

گوئيا تعزيت شاه حسام الدين است...

عارفان و تبعیّت از شریعت (بخش اول)

فرزندان،منسوبين و خلفای مولانا خالد

چهارده پند كوتاه از شيخ سلّمي نيشابوري

سالروز درگذشت علامه ملا عبدالکریم مدرس

قلب حضرت شمس‌الدين پس از فوت نيز همچنان ذاكر بوده است

وصيّت حضرت شيخ نجم‌الدّين به فرزندش جناب شيخ نورالدّين

خیاطی كه به بركت يك فرمايش شيخ عالم و شاعر شد

عارفان و تبعيت از شريعت (بخش دوم)

 

اگر با طريقت نقشبندي  آشنايي نداريد، ابتدا مطالب زير را مطالعه كنيد:

 

سخني كوتاه درباره تصوّف و طرایق عرفانی

طریقت چیست و چرا لازم است؟

تعريف طريقت نقشبندي

نقشبندیان، مصلحان تصوّف اسلامی

شرح اصطلاحات مهم عرفانی (1)

طریقت نقشبندی، مولانا خالد شهرزوری و شیخ سراج‌الدّين

شرح حال حضرت مولانا شاه عبدالله غلامعلي دهلوي

شرح حال حضرت مولانا خالد ذی‌‌الجناحين نقشبندی شهرزوری

شرح حال حضرت شیخ محمّدعثمان نقشبندی (سراج‌الدّین ثانی)

شجره‌نامة حضرت شيخ سراج‌الدّين

فرزندان شيخ سراج‌الدّين (قدّس سرّه)

نسب‌نامة معنوي حضرت سراج‌الدين

فرزندان،منسوبين و خلفای مولانا خالد

عارفان و تبعیّت از شریعت (بخش اول)

در سايتهاي ديگر و به زبانهاي ديگر:

آشنايی با طريقت نقشبندی(يك مقالة مفصل)

النقشبندیة...منهجها وأصولها وسندها ومشائخها

ته‌ریقه‌ت چیه‌ و بۆچی پێویسته‌ ؟

بۆچی ناوی ته‌ریقه‌ت له‌ ناو ئه‌صحابه‌ و تابعیندا نه‌بوو؟

ته‌ریقه‌تی نه‌قشبه‌ندی و مه‌ولانا خالید و شێخی سیراجوددین

The Naqshbandi Shaikhs of Hawraman and the heritage of Khalidiyya-Mujaddidiyya in Kurdistan

 

بخش كُردي وبلاگ نقشبنديه

 

بخش كُردي

 

تاریخ آخرين بروز رساني:26/5/1392

 

>> ویژه: شرح حال مختصر تمام پيشوايان طريقت نقشبنديه

>> لينك و عناوين تمام مطالب منتشر شده در وبلاگ از آغاز تا كنون

 

+  ساعت 9:40 قبل از ظهر    

اشاره: تأثير عارفان و طرايق عرفاني در گسترش دين مبين اسلام، حقيقتي انكارناپذير است، در اين ميان نقشِ نقشبنديان در ترويج اسلام،مبارزه با بدعت‌ها،اصلاح اجتماع و ايجاد جنبش‌هاي اسلامي ضد استعماري بيش از گروه‌هاي ديگر جلب نظر مي‌كند. پيشتر در مطلبي به كوشش‌هاي نقشبنديان در اصلاح تصوّف و احياي تعاليم اصيل اسلامي و عرفاني پرداختيم، اينك ضمن معرّفي كتاب مفيد «جنبش‌هاي انقلابي صوفيان هند و امام ربّاني» به نقل بخش‌هايي از آن مي‌پردازيم.

                        كتاب «جنبش‌هاي انقلابي صوفيان هند و امام ربّاني»                            

در اين كتاب از تأثير شگفت‌انگيز حضرت شيخ احمد فاروقي سرهندي(ملقّب به امام ربّاني و مشهور به مجدّد الف ثاني) در احياي تعاليم اسلام و اصلاح جامعۀ هند سخن رفته است. مطالعۀ اين كتاب و آثاري از اين دست از آن جهت حائز اهميت است كه بر همگان آشكار مي‌سازد كه عارفانِ بزرگ و طرايقِ عرفاني آنان، همواره پاسداران حريمِ شريعت بوده‌اند و ـ بر خلاف تبليغات معاندين و مدعيان افراطي ـ علاوه بر جهادِ اكبر در ميادين جهاد اصغر نيز حضور داشته‌اند و بلكه در ميدان جهاد و اصلاح راهبر و پيشرو  بوده‌اند. تحقيقي مختصر در تاريخ جنبش‌هاي ضد استعماري و حركت‌هاي اصلاح‌گر، از اين حقيقت پرده برمي‌دارد كه تقريبا تمام اين جنبش‌ها به صورت مستقيم يا غير مستقيم وابسته به يكي از طرايق يا تحت تأثير تعاليم عارفان و مشايخ يزرگ بوده‌اند.

«جنبش‌هاي انقلابي صوفيان هند و امام ربّاني» كتابي است (در قطع رقعي و 176 صفحه) از محقّق ترك «ابراهيم ادهم بيلگن» كه «منصوره حسيني» و «داوود وفايي» آن را ترجمه كرده و انتشارات «نگاه» آن را در سال 1389 در تهران چاپ و منتشر كرده است.

اين كتاب حاوي اطّلاعات ارزشمندي دربارۀ فعاليّت‌هاي اصلاحگرانۀ حضرت امام ربّاني،قدّسناالله بسرّه، است. در اين كتاب همچنين تأثيرات حضرت امام رباني در هند و در دنياي اسلام و تلاش‌هاي موفقيّت آميز ايشان در احياي دوبارۀ تعاليم اسلامي و از ميان بردن بدعت‌ها و خرافات (كه منجر شد ايشان به عنوان مجدّد دين شناخته شود) به اختصار مورد بررسي قرار گرفته است.

در مقدمۀ مترجمان بر اين كتاب آمده است: « كتاب «جنبش‌هاي انقلابي صوفيان در هند و امام ربّاني» توسط آقاي «ابراهيم ادهم بيلگين» از اساتيد رشتۀ الهيات در دانشگاه استانبول، به زبان تركي استانبولي نوشته شده و در سال 1989 ميلادي توسط انتشارات « نشر و طبع فرهنگ » در استانبول به چاپ رسيده است.

نويسنده در اين كتاب به بررسي تاريخچۀ طريقت‌هاي مختلف صوفيانه در هند و شخصيّت تأثيرگذاري چون «امام ربّاني» پرداخته است. [شيخ] احمد سرهندي معروف به «مجدّد الف ثاني» و «امام ربّاني» يكي از چهره‌هاي مطرح طريقت نقشبنديه در هند است كه در قرن دهم هجري (971 هـ / 1563 م ) به دنيا آمد. او و ادامه دهندگان راهش با تأكيد بر خلوصِ دين به مبارزه با پيرايه‌هاي ديني و مكاتب بدعت‌گذار صوفيانه پرداختند. پيروان او بعدها [زماني كه هند به تصرّف انگليسي‌ها درآمد] سرزمين هند را «دارالكفر» خواندند و با حاكميت استعماري انگلستان به جنگ مسلّحانه برخاستند. در دوره‌هاي بعد حركت‌هايي تحت عنوان «فرائضي» و «مجاهدون» با الهام از تعاليم امام ربّاني به تصفيۀ اسلام از خرافه‌ها و نبرد با حاكمان ستمگر هند پرداختند.

از آنجا كه صوفيان و عرفاي عصر [شيخ] احمد سرهندي در هند، از نظريۀ وحدتِ وجود شيخ اكبر ابن عربي برداشت‌هاي غلطي داشتند، و اين امر در ميان عامۀ مردم موجبِ بروز انحرافات مختلفي مي‌شد، امام ربِّاني با طرحِ نظريۀ «وحدتِ شهود» اقدام به اصلاحِ سوء برداشت‌ها در اين زمينه كرد....

نويسنده در ادامۀ تحقيق خود به بررسي حركت «خالديه » كه [ مولانا خالد شهرزوري آن را تأسيس كرد و] ترويج دهندۀ فعلي حركت امام ربّاني است مي‌پردازد و در انتهاي كتاب مقاله‌اي از محقّق مشهور «آلبرت حوراني» تكميل كنندۀ مباحث است...» صص 6ـ 5.

گزيده‌اي از مطالب كتاب:

ـ « امام ربّاني يكي از رهبران بسيار دقيق، تحليل‌گر، پويا و راهگشاي تصوّف بوده است. او حلّ مسائل را در اسلامِ اصيل جستجو مي‌كرد و در پيروي از سيرۀ رسول الله (ص) و سلفِ صالح هيچگاه ترديد نمي‌كرد. شخصيّت و افكارِ اين انسان بزرگ در تاريخ فرهنگي اسلام جايگاه خاصي داشته و در حال حاضر نيز تأثير وي در منطقۀ خاورميانه در حركتي تحت نام «خالديه» مشهود است.» ص، 11 .

ـ امام رباني آنچه را با كتاب(قرآن) و سنّت ناسازگار بود غير اسلامي مي‌دانست و در مخالفت با آن دست به مبارزۀ فكري،رواني،اقتصادي،سياسي و اجتماعي مي‌زد. با وجود تحقيقي كه به مدّت دو سال و نيم حول زندگي و افكار او انجام داده‌يم معتقد هستيم در مرحلۀ كنوني ضرورت نياز به آشنايي با زندگي امام ربّاني بيش از پيش احساس مي‌شود» ص، 13 .

ـ «آرنولد» يكي از شرق شناسان معاصر ... مي‌گويد: « در اين شكي نيست كه شمارِ قابل توجّهي از مردم آفريقاي سياه، اندونزي و هند، تحت تأثير واعظان صوفي كه عهده‌دار وظايف اساسي اسلامي بودند، مسلمان شده‌اند. بي آن كه نيازي به ژرف‌كاوي باشد مي‌توان گفت چنين امري در سايۀ عشق و علاقه به خدا،پيامبر و اصحاب او بوده است». مستشرقِ ديگري در خصوصِ همّت درويشان متصوّقه در گسترش  اسلام مي‌گويد: «... صوفيان در گسترش اسلام در شيه فارۀ هند تأثير فراواني داشته‌اند. بين‌المللي شدن دين اسلام در سايۀ كوشش صوفيان بوده است» صص، 22 ـ 21 .

ـ پيروان نقشبنديّه عالمانه‌ترين مقاومت را در برابر اين گروه‌ها [ افراطي‌هاي هندو و دشمن اسلام] از خود نشان دادند... [محقق مشهور آلماني آنا ماري] شيمل  مي‌نويسد:« نقشبنديّه همواره كوشيده است در مقابل نظريۀ ادغام اسلام در هندوئيزم، از اسلام دفاع جدّي نمايد. اين موضوع مي‌بايست در سطوحي آكادميك مورد مطالعه و تحقيق قرار گيرد» ص، 30.

ـ « در بررسي منابع مختلف، اين نكته دانسته مي‌شود كه «خواجه نقشبند» فعاليّت‌هايي در گسترش اسلام داشته است. او براي گسترش اسلام در مناطق مختلف در آسياي ميانه، خصوصاً در منطقۀ سيبري، 366 نماينده گسيل مي‌دارد. صوفيان مذكور كه وظيفۀ تبليغ اسلام را بر عهده داشتند، موجب آشنايي قبايل ارتيش، تاتارهايي كه برده‌ها را عبادت مي‌كردند،كاركرپچاك‌ها و نوگاها با اسلام شدند » ص، 40.

ـ « امام ربّاني در مكتوبات مي‌گويد: كساني كه با استبداد سياسي، اجتماعي و ديني مواجهند مي‌بايست براي رهايي خود كوشش نمايند، در غير اين صورت نزد خداوند مسئولند ... به اعتقاد او، فتوا دادن علما در راستاي خواست سياستمداران ، خسارت‌هاي فراواني در پي خواهد داشت، از همين رو با اين موضوع به شدّت مخالفت مي‌كرد » ص، 72 .

ـ « به گمان ما يكي از جنبه‌هاي با اهميّت شخصيت امام ربّاني، « مُجدّد بودن » اوست. او مصرّانه در پي تنزيه دين از بدعت‌ها، انحراف‌ها،خرافه‌ها و عقايد نادرست بود. در اين راه كوشيد و موفّق نيز شد » ص، 74 .

ـ « امام ربّاني از تحرّك فكري ديگري برخوردار است كه توسط آن نيز جهانيان را تحت تأثير قرار داده است. موضوعي كه مي‌تواند عنواني براي يك رسالۀ مستقل دكتري باشد. او بر افكار انديشمندان و سياستمداران مشهوري همچون: «سيّد احمد خان»،«دكتر محمّد اقبال» و «ابوالكلام آزاد» به رغم اختلافات فكري‌شان مؤثّر بوده است. ص، 78 .

امام ربّاني سعي نمود انحرافات فكري صوفيان زمان خود را در پرتو تعاليم اسلام با سياست«بازگشت به خويشتن» تصحيح نمايد، و اين امر كاري شايان تقدير است» ص، 78 .

ـ « امام ربّاني به دليل برخورداري از شخصيّتي چند وجهي موجب ظهور علماي مجاهدي چون «شيخ شامل» و «عبدالقادر جزايري» در قرن نوزدهم شده و به موازات آن در حوزۀ علم نيز موجب آغاز حركتي مبتني بر احاديث گرديده است. به اعتقاد ما در قرن حاضر، هنوز نيز از شخصيت والاي اين عارف صوفي پيامهاي فراواني مي‌توان دريافت داشت» ص، 82 .

ـ « مولانا خالد ضياءالدّين بغدادي [شهرزوري]: اين صوفي نقشبندي در شناساندن آموزه‌هاي ربّاني به مردم قفقاز،مصر،عراق،آناتولي، سوريه و روملي نقش تعيين كننده داشته است. دربارۀ او ترجمۀ مقاله‌اي از دكتر«آلبرت حوراني» را در انتهاي كتاب خواهيم آورد » ص، 93 .

ـ يكي ديگر از جانشينان امام ربّاني شاه ولي الله دهلوي بود، او عالم و عارف بزرگي بود در دهلي به تأسيس مدرسه‌اي پرداخت كه بعدها «دارالحديث» نام گرفت « دهلوي در آنجا به امر آموزش‌هاي ديني پرداخت. فعاليّت‌هاي آموزشي در مدرسۀ فوق توسط فرزندان،جانشينان و شاگردان او تا سال 1857 يعني صد و بيست سال ادامه يافت » ص، 100 ـ 99 .

ـ « ويژگي شاخص نقشبنديه همواره تكيه‌اش بر شريعت بوده است. جنبۀ با اهميّت آموزه‌هاي نقشبندي، تأكيد و پافشاري قابل ملاحظه بر لزوم«زندگي الهي» است... يعني فرد طوري زندگي كند كه گويي در محضر خداست، او بايد مملو از عشق به خدا باشد. فقط و فقط خدا را عبادت كند. بي آن‌كه به سويي توجّه كند، يا چيزي در ميان آورد يا در پي پاداش دنيوي باشد...» ص، 142 .

ـ « عبدالقادر، فهرمان مشهور الجزايري هنگامي كه در سال 1241 / 1826 م. به همراه پدر خود به زيارت حج مي‌رفت با شيخ مولانا خالد كه او هم عازم مكّه بوده است ديداري داشته و همان جا به سلك تابعين او درمي‌آيد » صص 155 ـ 154 .

ـ « نقشبنديه در قرن نوزدهم تحت تأثير مولانا خالد (ره) در مناطقي بسيار دور دست گسترش يافت. «اسنوك هورگرونچه» طي نوشته‌اي در سال 1880 بر اهميّت اين طريقت در مكّه اشاره مي‌كند، او مي‌نويسد: « اين سلسلۀ صوفيانه بر اثر ايماني نيرومند به خوبي گسترش يافته است. دامنۀ نفوذ آن تا سوماترا،جاوه و جزاير برونئي كشيده شده است » ص، 155 .

ـ « يكي از ويژگي‌هاي بارز حركت ربّاني برخورداري از جنبۀ احياگرانه مي‌باشد. آنها با بدعت‌هايي كه در دين رخ داده بود به طور جدّي مبارزه كردند، سعي آنها اين بود كه شفافيت اوليۀ اسلام را مجدّداً احيا كنند. احياء روش‌هاي اصيل اسلامي و مبارزه با بدعت‌ها گويا ويژگي اصلي اين حركت بوده است...» ص، 165 .

ـ « از اقدامات اصلي امام ربّاني و پيروانش مي‌توان به كوشش‌هاي آنها در جهت وحدت مسلمين حول محورِ توحيد و از ميان برداشتن اختلاف‌ها اشاره كرد. آنها معتقد بودند نيروي مسلمانان، زاييدۀ وحدت آنهاست. پيروان اين مكتب، همه را به اسلام فرا مي‌خواندند و مي‌گفتند همۀ اختلاف‌ها در اين چارچوب قابل حلّ است» ص، 166 .

ادامۀ مطلب را بخوانيد!


ادامۀ مطلب
+  ساعت 8:35 بعد از ظهر     | 

  ـ چرا در روزگار ما انسان‌ها بيش از روزگاران گذشته دچار افسردگي و مشكلات روحي و رواني هستند و چرا آرامش و شادي از زندگي رخت بربسته‌ است؟

ممكن است شما نيز بارها اين پرسش را از خويش پرسيده باشيد. حكايتي كه در زير نقل مي‌شود ـ ضمن آن كه حاوي كرامتي از كرامات حضرت خواجه بها‌ءالدّين نقشبند(قدّس سرّه) است ـ  ما را در يافتن پاسخ اين پرسش ياري مي‌كند:

« نقل كردند كه: حضرت خواجۀ ما (شاه نقشبند) ـ قدّس الله روحه ـ در [روستاي]«غديوت» بودند كه «شيخ شادي» به [خدمتِ] حضرت خواجه رسيد، بسيار در بسط و سرور [بود]. خواجه فرمودند: شادي! خوش حالي داري. «شيخ شادي» خدمت كرد و گفت: از بركات دريافت قدومِ شريفِ حضرتِ خواجه است. خواجه فرمودند: اين بسطِ تو، از عالمِ ديگرست از ما نيست. خواجه اين فرمودند و «شيخ شادي» را به كاري فرستادند. چون او از پيشِ حضرتِ خواجه بيرون آمد، خواجه فرمودند: اين بسطِ «شادي» از حقّ است؛ در راه چند تنكه زر يافته است و بدان التفات نكرده‌ است. بعد از آن «شيخ شادي» آمد. خواجه از او پرسيدند: چه عمل از تو در وجود آمده است؟ «شيخ شادي» گفت: به خدمتِ شما مي‌آمدم، در راه چند تنكۀ زر ديدم، در خاطرِ من آمد كه آنها را از نظرِ خلق پوشيده گردانم، باز استغفار كردم و گفتم: مرا با اين چه كار است؟ مصلحت آن است كه به هيچ وجه به اين چيز التفات نكنم. چون سه قدم گذشتم، اين صفتِ بسط [شادي و سرور] در من پيدا شد. خواجه فرمودند كه: هركه حق را بر غير حق گزيند، كمينه سعادت او، اين باشد1».

درسِ بزرگي كه از اين حكايت اخذ مي‌شود، اين فرمودۀ حضرت خواجه است كه: « هركه حق را بر غير حق گزيند، كمترين سعادت و [پاداشِ] او، اين [شادي و سرور بسيار] باشد [كه در دل ايجاد مي‌شود]». نيز مي‌توان نتيجه گرفت كه دليلِ افسردگي‌ها و مشكلات روحي ما و سببِ از ميان رفتن شادي و آرامش در عصر ما، اين است كه غيرِ خدا بر خداوند ترجيح داده شده و ذكر و ياد او ـ كه به تصريح قرآن دلها را آرامش مي‌بخشد ـ فراموش شده است.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

1.     انيس الطّالبين و عدة السّالكين(در مناقب حضرت خواجه بهاءالدّين نقشبند)، نوشتۀ: صلاح بن مبارك بخاري، به تصحيح:دكتر خليل ابراهيم صاري اوغلي و به كوشش: دكتر توفيق هـ.سبحاني،انتشارات كيهان، چاپ اوّل،تهران 1371، صص: 236 ـ 235 .


مطالب مرتبط:

شرح حال مختصر حضرت خواجه بهاءالدّين نقشبند ـ قدّس سرّه

خیاطی كه به بركت يك فرمايش شيخ عالم و شاعر شد

قلب حضرت شمس‌الدين پس از فوت نيز همچنان ذاكر بوده است

مرقد،سنگ مزار و وضوخانۀ حضرت خواجه بهاءالدّين نقشبند در بخارا

+  ساعت 7:25 بعد از ظهر     | 

حضرت مولانا خالد ذي‌الجناحين شهرزوري، شاعري چيره دست و زيان‌آور بوده است كه به سه زبان شعر مي‌سروده، برخي از اشعار او در ادبيات شهرتي نيكو يافته و مورد استقبال شاعران قرار گرفته است، نويسندۀ فقيد استادِ فاضل "بابا مردوخ روحاني" در اين باره مي‌نويسد:« مولانا خالد داراي طبعي روان و قريحه و ذوفي خداداد بوده و به سه زبان كُردي،فارسي و عربي در نهايت انسجام و سلاست و استادي، شعر مي‌گفته است. براي مولانا كه كمتر با فارسي زبانان برخورد و تماس داشته و در منطقه‌اي مي‌زيسته كه گفتگو و نگارش به كُردي يا عربي انجام مي گرفته، سرودن اشعار فارسي آن هم با آن همه فصاحت و رواني و خلوّ از هرگونه تعقيدي، امر ساده‌اي نيست و شايد به كرامت بيشتر شبيه باشد. مولانا پس از مراجعت از هندوستان، مجالي براي شعر گفتن نداشته و [بيشترِ] آنچه از آثار منظومۀ او بر جاي مانده، سرودۀ ايّامي است كه هنوز شروع به ارشاد نكرده است» (تاريخ مشاهير كُرد، ج اوّل، ص 309).

ديوان مولانا خالد چند بار منتشر شده، در پي نمونه‌هايي از اشعار شيواي اين بزرگ‌مرد،(بر اساس تصحيح دكتر معتمدي) نقل شده است:

غزل

1

به معمارِ غمت، نَو ساختم ويرانۀ خود را

به يادَت كعبه كردم عاقبت بتخانۀ خود را

فرو ماندند اطباي جهان از چاره‌ام آخر

به دردي بافتم درمان، دلِ ديوانۀ خود را

به گِردِ شمعِ رويَت بس كه گشتم ماندم از پرواز

سَرَت گردم، چه زيبا سوختي پروانۀ خود را

اديبِ من، جَليسِ من شود در حلقۀ رندان

به گوشَش گر رسانم نالۀ مستانۀ خود را

در اقليمِ محبّت، از خرابي‌هاست معموري

به سيلِ اشك بايد كَند اساسِ خانۀ خود را

سراپا نعمتم با اين همه درماندگي «خالد»

نمي‌دانم چه سان آرم به جا شكرانۀ خود را

3

بي روي توا‌م اي مَهِ نَو، خانه خراب است

وز هجرِ توا‌م صبر به دل، نقش بر آب است

در خواب توان ديدنَت و خواب نيايد

از بس كه مرا ديدۀ اقبال به خواب است

دوشَم به نگاهِ تو دل از باده غني بود

خونِ جگر امشب مَي و  غَم، جامِ شراب است

گر بارِ دگر دست دهد آن مَي لَعلَت

ما را چه غم از فَوتِ ني و چَنگ و رباب است

«خالد»!  اگرَت عُمرِ گرانمايه زِ كَف رفت

افغان چه كني؟ قاعدۀ عمر، ذهاب است

4

بازم از سَوداي مهرِ وي درون پر ماتم است

رشتۀ كارم ز زلفِ درهمش خم در خم است

آبرويَم  زآتشِ رخسارِ او بر باد شد

آري آري با وجودِ خور چه جاي شبنم است؟

خرده بينان را كنَد آگاه خالَش زيرِ لب

در فضاي آفرينش، گر بود مثلش، كم است

زخمِ دل را مرهمي جُستم، نمودي چينِ زلف

خَستگان را كي تَسلّايي ز مُشكين مرهم است

هركه ديد آن شاهِ خوبان را  رَسَن‌بازي زلف

بيژنِ چاه زنخدانَش شود گر  رستم  است

«خالد» اندر قول‌ها، لافِ فصاحت مي‌زند

ليك در وصفِ جمالِ آن پري‌وَش، اَبكَم است

6

سايۀ اين خرگهِ نيلي كه را مأمن بوَد ؟

يا در اين دنيا كجا آسايش يك تن بود ؟

گردشِ گردون، هزاران خاندان بر باد داد

نه همين بَد مهريَش با تُست يا با من بود

چشمِ عبرت برگشا و طاقِ كسری را ببين

پرده‌دارش عنكبوت و جغد، نَوبَت‌زَن بود

شهرياراني كه بر اَورنگِ زَرّين خفته‌اند

نيك بنگر تا كجاشان منزل و مسكن بود

پا به خاك آهسته نِه «خالد» كه اين خاكِ سياه

از غبارِِ خطِّ مه‌رويانِ سيمين‌تن بود

7

عمر شد در كارِ ناهموار بر باد اي دريغ !

هيچ روزي، روي فردا ناورم ياد اي دريغ !

مي‌نهم هر دَم بنايي بر هوا، بيچاره من !

قصرِ اعمالم بوَد بس سست‌بنياد اي دريغ !

كرده بر آمرزشِ حق تكيه، بي‌باك از گناه

هرگز از قَهّاري او، نايَدَم ياد اي دريغ ! ...

قطعه:

8

اگر مردِ كاري، درِ دوست، باز است

وگر قصّه خواني، حكايت، دراز است

بوَد كارِ آزادگان، تَركِ هستي

نه اَبحاثِ محمود و  نقلِ  اَياز  است

گر آزاد خواهي شدن، بندگي كن

هر آيينه محبوب، بنده نواز است

زِ سوزِ حقيقت طلب بهره‌اي را

نه بهره به تحريرِ سوز و گداز است

زِ خود رَستن و تركِ دَعوي نمودن

رهِ مردِ مردانۀ پاكباز است

نه خرگوش را پنجۀ نرّه شير است

نه درّاج را چَنگَلِ شاهباز است

زِ « خالد» شنو  شرطِ  فتحِ  طريقت

وَرَق شستن و خامشي و نياز است

 

رباعي

9

گر بي تو شَوَم شاد، غَمَم روز فزون باد

سَر تا قدمم در يَمِ آفات، نگون باد

وَر بر گلِ نسرين نگرَم بي گلِ رويَت

چون غنچه دلم تَه به تَه  آغشتۀ خون باد

 

12

«خالد» اندر بهشت خالد باد

بالنّبيّ وَ آلهِ الأمجاد

 

ادامه مطلب را بخوانید!

 


ادامۀ مطلب
+  ساعت 4:32 قبل از ظهر     | 

(پاسخی به نوشته های  معاندان طريقت نقشبندي در فضای مجازی)                                          

اخيراً در برخي از سايتهاي عامه‌پسند،بخش‌هايي تحت عناوين «فرقه شناسي» و«شناخت فرق ضاله» پديد آمده، گردانندگان اين سايت‌ها غالبا بدون هيچگونه شناختي از فرق مختلف عرفاني و غير عرفاني به نقد فرقه‌ها مي‌پردازند، بيشتر مطالب آنها تكراري و التقاطي و مأخوذ از سايتهاي مختلف و بدون سند و مأخذ و غير قابل استناد است؛ گرچه معرفي طرايق و فرقه‌هاي مختلف به مردم و شناساندن آنها و تذكّر دادن در باب فرق ضاله و منحرف، كار پسنديده‌اي است، اما اين كار زماني سودمند خواهد بود كه به گروهي از نويسندگان و محقّقان خبره و مطلع و منصف سپرده شود، كساني كه توانايي جدا كردن سره از ناسره و حق از باطل را داشته باشند و با رعايت تمام اسلوب‌هاي علمي و روش‌هاي تحقيق و نقد و به دور از اهداف و اغراض شخصي به نوشتن و بيان حقايق بپردازند، كاري كه انجام گرفتن آن در محيط كنوني ما ـ مع الأسف ـ بعيد به نظر مي‌رسد.

آنچه مرا بر آن داشت كه در چهارمين سالگرد تأسيس وبلاگ نقشبنديه به نوشتن اين يادداشت كوتاه بپردازم نوشته‌هاي مغرضانه‌اي بود كه دربرخي از اين سايتها دربارۀ طريقت نقشبنديه آمده است؛ لازم ديدم به نوشتنِ پاسخي كوتاه بپردازم، اگرچه طريقت نقشبندي آنچنان استوار و محكم بنياد است كه هيچگاه از اين گونه نسبت‌هاي ناروا و سنگ اندازيهاي معاندان، زيان نمي‌بيند اما اينها ممكن است«خاطرِ ساده‌دلی را پی کند» و همين، نوشتن پاسخ را ضرورت مي‌بخشد.

در يكي از اين سايت‌ها، فردي بي‌اطّلاع ـ و به احتمال زياد، مغرض ـ در مطلبي تحت عنوان «فرقه ضاله نقشبندیه»(!)  دربارۀ اين طريقت نوشته است: « از نشانه های این فرقه، گیسوی بلند است که آن را سنّت رسول الله می دانند. آنان با شارب (سبیل)، بسیار مخالف هستند و امام علی (علیه السلام) را کرم الله وجهه می گویند؛ چون هرگز بت پرستی نکرد. بسیاری از مشایخ نقشبندیه ایران و دیگر فرقه های صوفیه، از علوم اسلامی بی بهره اند، در اين فرقه کارهای خارق العاده از جمله خوردن مهتابی و سیخ زدن به بدن و ریاضت های طولانی رواج دارد».

در پاسخ به اين نوشته متذكّر مي‌شوم : اوّلاً: طريقت نقشبندي، طريقتي است كه بر مبناي پيروي دقيق از شريعت و سنّت بنياد گذاشته شده و بنابراين گذاشتن گيسو و انجام دادن هركار ديگري در اين طريقت بايد بر مبناي سنّت و روش رسول اكرم(ص) باشد،  پيروان اين طريقت فقط مي‌توانند به اندازه‌اي كه در سنّت آمده گيسو بگذارند ـ و اين، البته واجب هم نيست ـ و گذاشتن گيسوي دراز(بيشتر از آنچه در سنّت هست) در اين طريقت منع شده و جايز نيست. وجه مخالفت نقشبنديان با شارب(سبيل) هم، به نهي شريعت از گذاشتن شارب زياد باز مي‌گردد و گذاشتن شارب در حدّ معمول و شرعي اشكالي ندارد.

ثانياً: گفتن جمله«كرم الله وجهه» پس از اسم حضرت علي(رض) نيز اختصاص به نقشبنديان ندارد و نشانۀ آنان نيست، نقشبنديان سنّي هستند و  بيشتر سنّيان گاهي ـ نه هميشه ـ پس از آوردن اسم حضرت علي(رض)، اين جمله را بر زبان مي‌آورند.

اين فرد،در ادامه گفته است: «بسیاری از مشایخ نقشبندیه ایران و دیگر فرقه های صوفیه، از علوم اسلامی بی بهره اند(!)». همين سخن و جمله‌اي كه پس از آن آمده:« در اين فرقه کارهای خارق العاده از جمله خوردن مهتابی و سیخ زدن به بدن و ریاضت های طولانی رواج دارد» پرده از بي‌اطّلاعي و غرض ورزي نويسندۀ آن برمي‌دارد چرا كه دوست و دشمن مي‌داند كه طريقت نقشبندي، قرن‌هاست كه به طريقت علما شهرت يافته و تقريبا تمام مشايخ اين طريقت، عالم و فقيه بوده‌اند، حتّی برخي از آنان مانند«مولانا عبدالرّحمن جامي» و « ضياءالدّين ابوالبهاء مولانا خالد شهرزوري» شهرت و آوازۀ دانشمنديشان آفاق را درنورديده است. آثار و مكتوبات برجامانده از ديگر مشايخ اين طريقت ـ حتّی مشايخ متأخّر ـ نيز حكايت از بلندي مرتبۀ علمي اين بزرگان دارد؛ انجام اعمالي هم (مانند سيخ زدن و...)كه در بالا آمده، به هيچ وجه در اين طريقت وجود ندارد؛ مشايخ نقشبندي انجام دادن اين اعمال را زيان رساندن به بدن و خلاف شريعت مي‌دانند و همواره از آن نهي كرده‌اند. همچنين در طريقت نقشبندي رياضت‌هاي طولاني و خلوت نشيني وجود ندارد و بنيانگذاران اين طريقت با وضع اصولي مانند: خلوت در انجمن، (كه بدان معناست كه سالك به جاي دوري گزيدن از مردم و خلوت نشيني، در ميان آنان باشد و در باطن با خدا؛ مانند پيامبر(ص) در انجمن‌ها با خداي خويش خلوت كند) سالكان را از گوشه‌نشيني باز مي‌داشتند. شيخ جامي در اين باره گفته است:

نقشبنديه عجب قافـلـه سـالارانـنـد!
كه برند از ره پنهان به حـرم قافله را
از دل سـالك ره، جاذبۀ صحبـتـشان
مي‌برد وسوسۀ خلوت و فكر چله را ...

در پايان، بخش‌هايي از مطالبي را كه پيشتر در وبلاگ آمده، نقل مي‌كنم و همين، حق جويان را كفايت مي‌كند ـ والله الموفِّق:

   تصوف نقشبندی، سنّتی و معتدل و میانه‌رو است. پیروی از سنّت و حفظ آداب شریعت و دوری از بدعت، اساس این طریقت است. در آن نه خلوت است و نه عزلت و نه ذكر جهر و نه سماع و ... آنچه در تعالیم نقشبندی بیش از همه تكرار شده است، یكی اتبّاع سنّت است و حفظ شریعت و دیگر توجّه به حقّ است و نفی خواطر.

دو پیشوای بزرگ طریقت « خواجه عبدالخالق غجدوانی و خلفش بهاءالدّین نقشبند، به حقیقت مصلحان تصوف اسلامی بودند. مكتب آنان اعتراضی بود به تصوفی كه دستگاهی شده یود و بیش از آنكه به اصل و معنای عرفان بپردازد به ظواهر و رسوم می‌پرداخت. اعتراضی بود به صوفیان خانقاهی چله نشینِ خلوت‌گزینِ بیكاره و درویشانِ قلندروش یاوه‌گرد. مكتبِ نقشبندی آن گونه مراتب شیخی و مرشدی را كه جز نام و مقام چیزی در درون نداشت و از حقیقت ارشاد و تصوف دور شده بود و پوست بی‌مغزی را می‌مانست، رد می‌كرد. خواجه عبدالخالق می‌گفت: « درِ شیخی را دربند و درِ یاری را بگشای » و بهاءالدّین صوفیانی را كه پای همتشان به قید «سلسله» بود به سخره می‌گرفت، و «سلسله‌ها» و «كرسی‌نامه» هایی را كه صوفیان دستگاهی ـ درست یا نادرست ـ از برای خود ساخته بودند، و بدان مفاخرت می‌كردند، بی‌ارج می‌شمرد. می‌گفت: در راه تهذیب و كمال آدمی از سلسله كاری بر نیاید، از خود باید طلبید و در خود باید جست. وقتی، یكی از او پرسید: « سلسلۀ شما به كجا می‌رسد؟ تبسم كردند و گفتند: از سلسله كسی به جایی نمی‌رسد».

   مكتب نقشبندی، چله نشینی و خلوت‌گزینی و پرسه و سیر و تكدّی را با شعار« خلوت در انجمن و سفر در وطن» طرد كرد. صوفی نقشبندی باید به ظاهر با خلق باشد و به باطن با حق، با مردم درآمیزد و از بیكارگی و یاوگی بپرهیزد. سخن عبدالخالق غجدوانی است كه: « درِ خلوت را در بند و در صحبت را گشای ». ...


ادامۀ مطلب
+  ساعت 3:17 قبل از ظهر     | 

                        (به مناسبت سومین سالگرد تأسيس وبلاگ نقشبنديه)

در ميان اقوال برخي از پيران طريقت نقشبندي، به سخناني برمي‌خوريم كه تعريف‌گونه‌يي است از اين طريقه. بعضي از متأخّرين نقشبنديه نيز كوشيده‌اند بر اساس اقوال مشايخ و اصول و سنن متبعه به تعريف اين طريقه بپردازند.

بديهي است كه تعريف در اينجا از نوع تعاريف دقيق علمي و حدود مصطلح منطقي نيست. اين تعريفات در حقيقت بياني است از تجارب روحي و وصفي از مشاهدات و مكاشفات و تصويري از حيات دروني، و گاه ذكرِ غايت و عَرَض است و گاهي شرح آنچه بر صوفيه بايسته است از عبادات و مجاهدات و رياضات.

1.       بهاءالدّين نقشبند گويد:« طريقۀ ما از نوادر است. عروة الوثقی است. چنگ در ذيل متابعتِ سنّتِ مصطفی ـ صلّی الله عليه و سلّم ـ زده‌ايم و اقتدا به آثار صحابۀ كرام او (رض) نموده».

2.       خواجه علاءالدّين عطّار (متوفی 802 ق) گفته است: « طريق حضرت خواجۀ ما(بهاءالدّين نقشبند)ـ قدّس سرّه ـ اختيار فقر بود، و ترك دنيا و قطع تعلّقات و تجرّد كلّي و نفي ماسوی و همواره انفاس قدسيۀ ايشان در اثبات فقر و محبّتِ فقرا بود و فدا و ايثار ايشان در حدّ كمال بود».

3.       عبدالرّحمن جامي (897 ـ 817 ق) گويد:« طريقۀ ايشان(نقشبنديان) اعتقاد اهل سنّت و جماعت است و اطاعت احكام شريعت و اتّباع سنن سيّدالمرسلين ـ صلّی الله عليه و سلّم ـ و دوام ِعبوديت كه عبارت است از دوام آگاهي به حق ـ سبحانه ـ بي‌مزاحمتِ شعور به وجودِ غيري»

....

5.       شيخ عبدالله دهلوي ( ملقّب به غلام علي. متوفی 1240 ق) گفته است:« حاصل اين طريقۀ شريفه، دوام حضور و دوام آگهي است به حضرت ذات الهي ـ سبحانه ـ با التزام عقيدۀ صحيحه موافق اهل سنّت و جماعت و اتّباع سنّت نبويه».

۶.  محمد بن سليمان بغدادي به نقل از رسالۀ شيخ مراد ازبكي، تعريفي جامع آورده است [: طريقۀ نقشبنديه، همان طريقۀ صحابۀ كرام است كه بر اصل خود باقي مانده و اينان نه بر آن افزوده‌اند و نه از آن كاسته‌اند و آن طريقه، عبارت است از دوام بندگي خداوند در ظاهر و باطن با كمال التزام عملي به سنّت نبوي و در پيش گرفتن عزيمت۱ و اجتناب كامل از بدعت و رخصت۱ در همۀ حركات و سكنات اعمّ از عادت‌ها و رفتارها به همراه دوامِ بودن در حضور خدا به شيوۀ بي‌خودي و بي‌وجودي و فنا].

اين تعريف كه جامع‌ترين تعريفات است در اكثر كتب متأخّرين نقل شده است.

شريعت و سنّت ـ آنچه از اين تعريفات برمي‌آيد، اين است كه همۀ مشايخ متّفقاً گفته‌اند كه: ركن ركين طريقت نقشبندي، التزام شريعت است و اتّباع سنّت. در كلمات «خواجه بهاءالدّين نقشبند» و ديگر پيشوايان اين طريقه، جاي جاي بدين معني اشاراتي مي‌يابيم.

از بهاءالدّين پرسيدند: « شما را به چه توان يافت؟ فرمودند به تشرّع». و نيز همو گفته است:« مسلماني و انقياد احكام و رعايت تقوی و عمل به عزيمت۱ و دور بودن از رخصت‌ها۱، به قدر قوّت، همه نور و صفا و رحمت است، و واسطۀ وصول به درجات ولايت است». و در شبي كه بهاءالدّين را از خود غيبتي افتاده بود، در واقعه، «خواجه عبدالخالق غجدواني» بدو گفته بود كه: « در همۀ احوال، قدم بر جادۀ شريعت و استقامتِ امر و نهي مي‌بايد نهاد و عمل به عزيمت۱ و سنّت مي‌بايد كرد و از رخصت‌ها۱و بدعت‌ها نيك دور مي‌بايد بود و در همۀ احوال و افعال و اقوال،احاديثِ مصطفی (ص) را پيشواي خود مي‌بايد داشتن و دايماً متفحّص و متجسّس از اخبار رسول(ص) و آثار صحابۀ كرام او (رض) مي‌بايد بودن و در عمل به موجب آن كوشيدن».

و نيز خواجه بهاءالدّين« مي‌فرمودند: ما هرچه يافتيم به فضل، به بركت عمل كردن به آيات قرآن و احاديث نبويه و طلب كردن نتيجه از آن عمل و رعايتِ تقوی و حدود شرعيه و قدم زدن در عزيمت و عمل كردن به سنّت و جماعت و اجتناب از بدعت بود».

و خواجه عبدالخالق غجدواني در وصايا مي‌گويد: « بر تو باد بر سنّت و جماعت، ملازمت نمايي و بر طريقتِ سنّت قدم زني كه هرچه نو بيرون آورده‌اند، آن مخالف سنّت و جماعت است...».

در گفتار اخلافِ بهاءالدّين نقشبند نيز از اين دست سخنان بسيار هست، خاصه در كلمات «شيخ احمد فاروقي مجدّد الف ثاني»،كه در تمسّك به شريعت و اتّباعِ سنّت از اسلافِ خود پيشتر رفته بود.

متن كامل و توضيحات بيشتر را در ادامۀ مطلب  بخوانيد!


ادامۀ مطلب
+  ساعت 3:36 قبل از ظهر     | 

آرامگاه متبرّك مؤسّس طريقت نقشبنديه حضرت خواجه محمّد بهاءالدين نقشبند مشهور به «شاه نقشبند» و «خواجۀ مشكل گشا» در بخاراي شريف مطاف و زيارتگاه اهل دل است.

آرامگاه متبرّك حضرت خواجه بهاءالدّين(شاه نقشيند)

حضرت خواجۀ نقشبند در سال 791 هجري به لقاءالله پيوست و پيكر پاكش در بخارا به خاك سپرده شد.

 تصوير سنگ مزار حضرت شاه نقشبند(قدس سرّه):

 سنگ مزار حضرت شاه نقشبند (قدّسنا الله بسرّه)

بر روي اين لوحۀ سنگي نوشته‌اند:

هوالحيّ الّذي لا يموت

هذا المرقد المنوّر لحضرة الشّيخ الأجلّ الكبير محيي السنّة ماحي البدعة كاشف الحقائق مظهر الدّقائق حجة الحقّ علي الخلق سيّد محمّد بن سيّد محمّد بن بهاءالدّين النقشبند البخاري،قدّس سرّه، ولد في محرّم سنة 718 في هذه القرية المباركة قصر عارفان و اخذ الطريقة عن محمّد باباي السّماسي و سيّد امير كلال و له عدة مؤلّفات: حيات‌نامه و دليل العاشقين و الأوراد و مناقبه لا تعدّ و لا تحصي و توفّي،قدّس الله سرّه،ليلة الإثنين في الثالث ربيع‌الأوّل سنة 791 الهجريّة و نفعنا الله بفيوضه و بركاته آمين.

ترجمه:

«اين مرقد منوّر متعلّق است به حضرت شيخ اجلّ و بزرگ، احياگر سنّت و محو كنندۀ بدعت، كاشفِ حقايق و ظاهر كنندۀ دقايق، حجّتِ حقّ بر مخلوقات، سيّد محمّد بن سيّد محمّد بن بهاءالدّين نقشبند بخارايي،قدّس سرّه، كه در ماه محرّم 718 هـ  در اين روستاي مبارك قصر عارفان(از قراي بخارا) متولّد شد و طريقت را از حضرت شيخ محمّد باباي سماسي و حضرت سيّد امير كلال اخذ كرد.

و او راست تأليفات و آثاري چند از جمله: «حيات‌نامه» و «دليل العاشقين» و «الأوراد» و مناقب او ـ از بسياري ـ شمرده نمي‌شود. و شيخ، قدّس الله سرّه، در شب دوشنبه سوم ربيع الاوّل سال 791 هجري درگذشت ـ خداوند ما را از فيوض و بركات وي بهره‌مند گرداناد آمين».

وضوخانۀ حضرت خواجه بهاءالدّين نقشبند(قدّسنا الله بسرّه) در بخارا

 

>> داتلود اين سه تصوير در يك فايل زيپ شده با حجم ۱۶۰ كيلوبايت

 

مطالب مرتبط:

شرح حال مختصر حضرت خواجه بهاءالدّين نقشبند ـ قدّس سرّه

پاداشِ كسي كه خدا را برگزيند

>> ویژه: شرح حال مختصر تمام پيشوايان طريقت نقشبنديه

 

+  ساعت 2:36 قبل از ظهر     | 

(به مناسبت صد و هشتاد و هشتمين سالگرد رحلت حضرت مولانا خالد شهرزوري)

                                                                        حبیب الله مستوفی

.... مولانا خالد در مجالی اندک (29 سال18 کتاب،3 دیوان شعر به زبان های فارسی ، عربی و کردی، 91 نامه به زبان عربی، 194 نامه به زبان فارسی به رشتۀ تحریر در آورده است و در این مدت کوتاه تعداد 82  نفر کُرد تبار و ۷۰ نفر غیر کرد از محضر او استفاده نموده ( به درجۀ كمال روحي رسيده) و به عنوان نمایندۀ او در نقاط مختلف در خدمت مردم بوده‌اند. (غير از اين بزرگان هزاران نفر از فيوضات و معارف مولانا خالد بهره برده‌اند) تا کنون نیز(غير از رسائل و مقالات مختلف) تعداد 19 جلد کتاب به زبانهاي مختلف دربارۀ او منتشر شده است. نگارنده بر این باور است که : بی تفاوتی وعبور از کنار این پویش چشم گیر از انصاف به دور و بازخوانی دوبارۀ آن آثار و کاوش در آن افکار ممکن ومیسور است. لذا  آنچه در پی می‌آید برداشت‌هایی از بعضی از نامه‌ها واشعار فارسی مولانا خالد است، با تاکید بر این نکته که تنها قرائت ممکن از این متون نیست.

تعمّق در شخصیت مولانا خالد سهل و ممتنع است:

تعمق در 49 سال زندگی شخصی که ذوالجناحین لقب گرفته را مصداق امری سهل و ممتنع می‌دانم. سهل است چرا که در برخورد اول او شخصی است آشنا با معارف اسلامی وپای بند به رعایت شریعت وظواهر آن و به عنوان ماموستایی شریعت مدار مریدان ومنسوبین را ( که  اکثرا از علمای مشهور زمان خود بوده‌اند ) به رعایت شريعت و اخلاق توصیه می کند و مشکل است وقتی که افق دیدش را در سلوک عارفانه‌اش به نظاره می‌نشینیم و سفرهای ظاهری از کردستان تا ایران و افغانستان و هندوستان و شام و سیر باطنی در سرزمین پر راز ورمز عرفان و طرح مباحثی چون "وحدت شهود" را پی‌گیری می‌کنیم . درنامه‌ای  خطاب به یکی از نمایندگان خود در هورامان می نویسد: « وصیت عظیم همین است که به جاروب کلمۀ توحید ساحت سینه را از تعلق ماسوی بپردازند و بنیاد هستی موهوم را به تکرار کلمۀ طیبه بر اندازند ». ...

 اصلاح گری شاه بیت زندگی مولانا خالد

بررسی فراز و فرودهای فکری در جوامع گوناگون وجود دو گروه متفاوت را به خوبی نشان می دهد، نخست دسته‌ای از افراد که با وجود بهره‌مندی ازجایگاه و قرار داشتن در مسند رهبری فکری وعلمی وضع موجود راستوده‌اند و در توجیه رفتار خویش، رضایت بر تقدیر، بر هم نزدن معتقدات عامه و البته دوری از دشمن تراشی را مطرح نموده‌اند دستۀ دوم انسان‌هایی هستند با افق اندیشۀ باز و نگاه « واگرا» که به امور جاری وساری قانع نبوده‌اند و با خرق عادت، مشکلات را ( از دیدگاه دیگران ) وآسودگی را (از دیدگاه خود) به جان خریده اند.

 در خلاف آمد عادت بطلب کام که من                                            

کسب جمعیت از آن زلف پریشان کردم[4]

بر این باورم که مولانا خالد در دستۀ دوم قرار دارد[ و از همين رو علماي بزرگ او را مجدّد دبن ناميده‌اند]، او در جامعه‌ای سنتی می‌زیست اما در آن زندگی نمی‌کرد و خواستار تغییر در آن بود. در جامعۀ آن روز کردستان نفوذ علمای دینی وغیر دینی نه بر اساس وزن علمی بلکه با میزان بهره‌مندیشان از طایفه و ایل و تبار سنجیده می‌شد وسوگمندانه جامعه نیز به دلیل عقب ماندگی های تحمیل شده مستعد شیوع وگسترش افکار خرافی بود. عالم حقیقت گوی بی نصیب از عشیره قدر نمی یافت اما عارف نمای پشت گرم به تبار در صدر می نشست در چنین فضای سنگین تعهد به عادت است که مولانا خالد می نویسد« سعادت خواهی از عادت گذر کن، که ترک عادت است اصل عبادت».      

 نمايي از مرقد حضرت مولانا در سوريه             

دگر پذیری و دوری از جزمیت

از آفات معمول ورایج در میان بعضی از متشرعین وعرفا پای فشردن بر آموزه‌های خویش وطرد دگر اندیشان است که نوعی محدود نگری را ایجاد نموده وبا ایجاد حس «خود حق پنداری» باعث ظاهر بینی وقضاوت بر اساس آنچه به چشم می آید می‌شود که متأسفانه راه را به سوی جامعه‌ای فقط پایبند به ظواهر می‌گشاید که در آن تملق و تظاهر سکه‌های رایج و روا امّا تعمّق ودین درونی کمیاب وناروا می‌گردد. اینک به گفتار مولانا خالد بنگریم که چونان تیری صفیر کشان درا ین جو سنگین رها می‌شود: « ای بسا خرابیان اوباش که با کشف وکرامات از دنیا رفته‌اند و بسا ارباب علم وعمل و حسب ونسب و کمال وعرفان که مرشد وقت بوده‌اند وبی ایمان مرده‌اند. هرگاه مدار بر خاتمه باشد مجال عُجب را بر خود گذاشتن از غایت ادبار است. هرکس را برفسق و معصیت بینی، خودرا بهتر از او ندانی». ...


ادامۀ مطلب
+  ساعت 1:0 قبل از ظهر     | 

                                                                              حسن قادري - پاوه

... مولانا خالد بسیار بزرگتر از آن است كه در مدت سه روز به تمام ابعاد شخصيتي علمي و عرفاني ايشان پرداخته شود. ايشان شخصيتي فرامنطقه‌اي بودند؛ درجات علمي و عرفاني ايشان مرهون مجاهدۀ نفس، تجرد و از خودگذشتگي، سير و سلوك، استغاء و عدم وابستگي به هيچ يك از قطب‌هاي اقتصادي، اعتماد به نفس و خصلت سيري‌ناپذيري ايشان از دعوت و مجاهده بود.

                                          كنگرۀ جهاني حضرت مولانا خالد

مولانا خالد در مدت  عمر كوتاهش (49 سال) توانست به بعضي از كشورهاي منطقه مسافرت كند. او از زادگاهش قره‌داغ و سليمانيه و هورامان تا بغداد و سوريه و لبنان و مكه و مدينه و افغانستان و پاكستان، تركيه و هندوستان را به يكباره براي كسب معرفت طي كرد و تا رسيدن به قطب زمانه و مرجع طريقت نقشبندي يعني شيخ عبدالله دهلوي لحظه‌اي نياسود، آنگاه مجدداً به بغداد و سليمانيه بازگشت تا دستورات استاد خويش را براي مردم اجرا كند و آن‌ها را با طريقۀ نقشبندي آشنا سازد.

تأثير مولانا خالد در جهان اسلام آنچنان شگرف و گسترده بود كه قبل از اينكه وفات كند 14 كتاب دربارۀ ايشان تأليف شده بود و اين موفقيتي است كه در طول تاريخ بسيار به ندرت پيش آمده است.

در تالار « توار» سليمانيه كنگرۀ بزرگداشت اين عالم رباني شروع به كار نمود. مقالات مختلفي ارائه شد و از صفات و برجستگي‌هاي شخصيت مولانا، از تصوف و عرفان، تدريس و مدارسه، عبادت و رياضت و سير و سلوك، از آثار و نامه‌هاي عربي، فارسي و كردي براي منسوبين خود. از ارتباط با حكام بابان در سليمانيه و از روابط ايشان با شيخ معروف نودهي سخن رفت . نهايتاً برگزاري جلسۀ پرسش و پاسخ اين محفل علمي و فرهنگي را پربارتر كرد؛ آنچه كه براي بنده و ديگران قابل تحسين بود مباحثه و مجادله حسنه‌اي بود كه در ارائه نظرات شاهد آن بوديم. تفكرات مختلفي در يك محفل ادبي ارائه مي‌شد و گاهي به مجادله‌اي طولاني منجر مي‌شد.

 مقالات خارجي از هر زبان همزمان به زبان كردي براي حاضران ترجمه مي‌شد...


ادامۀ مطلب
+  ساعت 3:17 قبل از ظهر     | 

در دومين سالگرد تأسيس وبلاگ نقشبنديه بر آن شدم تا شرح حال مختصر تمام پيشوايان طريقت نقشبنديۀ مجدّديّۀ خالديۀ عثمانيه را منتشر كنم اميدوارم اين كار مقبول بارگاه حق و ارواح اين پيشوايان بزرگ قرار گيرد ـ ربّنا تقبّل منّا و اغفر لنا و احشرنا مع اوليائك انّك انت التّواب الرّحيم.

 

شرح حال مختصر پيشوايان طريقت نقشبنديۀ مجدّديّۀ خالديۀ عثمانيه

 ( از آغاز تا شيخ محمّدعثمان سراج‌الدّين ثاني)

 

1. حضرت سيّدالمرسلين، فخر عالم،ابوالقاسم محمّد رسول الله، صلّی الله عليه و سلّم

 

   روزگاری که تاريکی جهل و بت پرستي بر همه جا سايه افکنده بود، عالم هستي در انتظار باران رحمت الهي ميسوخت، دست آفرينش ارزندهترين گوهر دريای خلقت را به جهان بشريت عطا فرمود و با تولّد پيامبر، اين انسان کامل، عالم انسانيت، راه کمال پيمود.

   نام شريفش محمّد فرزند عبدالله(1) است و به قول اکثر تاريخ نويسان در سحرگاه روز دوشنبه دوازدهم ربيع الاول سال عام الفيل که برابر با چهل و دومين سال سلطنت انوشيروان، شهريار ساساني است در مکه تولد يافت.

   مادرش آمنه دختر وهب بن عبدمناف بن زهره بن کلاب مرّه، از سادات قريش، قائد و پيشوای بني زهره بود.

   پيامبر وقتی که چشم به جهان گشود، نگاهش به سوی آسمان بود، مادرش، نوری ديد که همه جا را روشن کرد. پدرش عبدالله پيش از تولد پيامبر وفات يافته بود.

جد وی عبدالمطلب، نام شريفش را محمّد گذاشت که محبوب خدای بود، نخستين بار ثويبه کنيزک عمويش ابولهب و پس از وی حليمه دختر ابوذؤيب سعديه او را شير دادند و رسول گرامی، صلّی الله عليه و سلّم، چهار سال نزد حليمه در ميان قبيله بنیسعد به سر برد. آنگاه حليمه وی را به مکه و نزد مادرش بازگردانيد.

آمنه، يگانه فرزندش را به قصد ديدار داييهای پدرش عبدالله که در مدينه بودند، بدانجا برد و ام ايمن در اين سفر همراه آنان بود و هنگام مراجعت به مکه، آمنه بيمار شد و در «ابواء» وفات يافت و حبيب خدا را در حالی که بيش از شش سال از سن شريفش نميگذشت، تنها گذاشت.

ام ايمن پيامبر را به مکه باز گردانيد و به جد بزرگوارش، عبدالمطلب سپرد و رسول گرامی تا سن هفت سالگی تحت سرپرستی وی قرار گرفت و چون عبدالمطلب چشم از جهان فرو بست، ابوطالب عموی پيامبر بدين شرف بزرگ نايل گرديد و چون به کار تجارت اشتغال داشت، در سفرهايش به شام، حضرت محمد،صلّی الله عليه و سلّم، را به همراه خويش میبرد.

   چون آن حضرت، نه يا دوازدهمين بهار زندگی را آغاز کرد، در يکی از اين سفرها هنگامی که کاروان به محلی به نام «بصری» رسيد ، بحيرای راهب علامات پيامبری را در سيمايش مشاهده کرد. آنگاه رو به عمويش نموده گفت: « از او بسيار مواظبت کنيد که پيامبر است» و همواره پاره ابری بر بالای سرش سايه گستر بود. سالها گذشت و پيامبر(ص) بارها به شام سفر کرد و چون يکی از زنان اصيل و توانگر مکه به نام خديجه دختر خويلد بن سعدبن عبدالعزی بن قصی شهرت امانت داری آن حضرت را که به محمّدامين معروف شده بود،شنيد، کارهای تجارتی خويش را بدو سپرد و در سفرهايش به شام، ميسره غلام خويش را همراه او کرد. ميسره درستکاری و امانت داری آن حضرت را مشاهده کرد و چون ماجرا را براي بانوی خويش باز گفت، خديجه خواهان ازدواج با او شد و در سن جهل سالگی به عقد ازدواج پيامبر که 25 سال و اندی از سن مبارکش می گذشت، در آمد.

در سن 35 سالگی رسول اکرم،صلّی الله عليه و سلّم، قبيلۀ قريش به تعمير خانۀ کعبه پرداختند. و در قرار دادن حجرالاسود در محل مناسب، اختلاف پيدا کردند، تا عقيده بر اين قرار گرفت که حضرت رسول، صلّی الله عليه و سلّم، آن را در ديوار کعبه نصب نمايد و پيامبر به دست خود حجرالاسود را در محل فعلی قرار دادند. پيامبر، همواره خلوت میگزيد و با خدای بیهمتا به راز و نياز میپرداخت. اغلب اوقات به جبل نور میرفت و در غار «حرا » به عبادت مشغول میشد و چون زمان وحی نزديکتر  میگشت بر هر سنگ و درختی که گذارش میافتاد،آن سنگ يا درخت، او را مخاطب ساخته به زبان فصيح میگفت: درود بر تو باد اي پيامبر خدا !  و چون باز پس مینگريست، شبح يا نقش خيالی به چشمش نمیآمد. گاه آوازی میشنيد و نوری مشاهده ميفرمود ولی کسی را نميديد، سالهای حياتش به چهل رسيده بود تا اينکه شبی که سياهی آن به فروغ سپيدهدم میپيوست، ناگاه آبشاری از نور به درون غار حرا فرو ريخت و شخصی بر وی ظاهر شده گفت: «يارسول الله، من جبرئيلم و تو پيامبر خدائي، اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ ... بخوان به نام پرودگارت... (علق/1) » فرمود: من، خواندن نمیدانم.  فرشته باز گفت: بخوان، بخوان قرآن را به نام پروردگارت که آفرينندۀ جهان است و انسان را از علق آفريد. بخوان که پروردگارت کريمترين کريمان است، خدائی که انسان را به وسيلۀ قلم نوشتن آموخت وبه او آنچه را که نمیدانست ياد داد.

پيامبر به نزد خديجه بازگشت و آنچه را که بر وی گذشته بود با او در ميان نهاد، او نيز فرمودۀ حضرت را تصديق کرد و نخستين کسی بود که ايمان آورد و با آن حضرت به نزد پسر عمويش ورقة بن نوفل رفت و او را از ماجرا آگاه ساخت. نوفل فرمودۀ پيامبر را تصديق کرده گفت: آن شخص جبرئيل امين است که بر حضرت موسی(ع) هم نازل شده است.

   نخستين کسانی که بعثت پيامبر را پذيرفته، اسلام آوردند از بانوان خديجه، از مردان ابوبکر، رضی الله عنه، از جوانان علی، رضی الله عنه، و از موالی زيد بن حارثه و پس از آنان بلال و چند نفر ديگر  بودند. در سيزدهمين سال بعثت گروهی از اهالی مکه به مخالفت پيامبر برخاستند تا آنکه حضرت رسول، صلّی الله عليه و سلّم، ناچار به ترک مکه شد و به يثرب مهاجرت فرمود و آنجا را از اين تاريخ «مدينة النّبي» يا «مدينة الرّسول» و به اختصار مدينه ناميدند و اين تاريخ که برابر با سال 622 ميلادی بود رسماً مبداء تاريخ مسلمين قرار گرفت، پس از هجرت، قبلۀ مسلمين تغيير کرد و به جای بيتالمقدس،کعبه قبلهگاه گرديد. پيامبر، پس از ورود به مدينه بيش از پيش به نشر شريعت كوشيد و با کفار به جنگ و مبارزه پرداخت. در سال اوّل هجرت، گفتن اذان در مساجد آغاز شد و در سالهای بعد، جنگهای احد، خندق، حديبيه، حنين، و تبوک به وقوع پيوست که در نتيجۀ آنها مسلمين به فتوحاتی از جمله فتح مکه در سال هشتم هجری نائل شدند و به فرمان پيامبر، صلّی الله عليه و سلّم، بتها را شکستند و به تدريج قبائل عرب به اسلام گرويدند و دين مبين اسلام سراسر عربستان را فرا گرفت.

در دهمين سال هجرت، حضرت با گروهي از ياران برای آخرين بار به زيارت کعبه رفت، اين حج را «حجة الوداع» ناميدند. در اواخر صفر سال يازدهم هجری رسول گرامی در خانۀ زينب دختر جحش که همسرش بود بيمار شد و به خانۀ ميمونه همسر ديگرش انتقال يافت. در آنجا همسران ديگر پيامبر، صلّی الله عليه و سلّم، گرد آمدند و با موافقت يکديگر آن حضرت را به خانۀ عايشه انتقال دادند و سرانجام ـ به گفتۀ اکثر مورخين ـ پس از دوازده روز بيماری، در روز دوشنبه 12 ربيع الاول سال يازدهم هجری رحلت فرمود. و پس از انجام مراسم غسل و تکفين در همانجا که روزهای بيماری را گذرانده بود، بستر بيماريش را برداشته و تن مقدّس و پاکش را به خاک سپردند و به علت گسيختن رشتۀ وحی و رحلت بزرگترين انسان روي زمين و مهتر اولاد آدم، جهان سوگوار شد.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 

1. عبدالله بن عبدالمطلب بن هاشم بن عبدمناف بن قصي بن كلاب بن مرة بن كعب بن لؤي بن غالب بن فهر بن مالك بن النضر بن كنانه بن خزيمه بن مدركه بن الياس بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان.

 

>> شرح حال ديگر پيشوايان را در اينجا یا اینجا بخوانيد!

 

 

مطالب مرتبط:

تعريف طريقت نقشبندي

طریقت نقشبندی، مولانا خالد شهرزوری و شیخ سراج‌الدّين

آشنايی با طريقت نقشبندی(يك مقالة مفصل)

نقشبندیان، مصلحان تصوّف اسلامی

 

   

+  ساعت 1:54 قبل از ظهر     | 

حضرت مولانا شمس‌الدّين حبيب‌الله ميرزا جان جانان رضي‌الله تعالی عنه،از بزرگترين مشايخ نقشبندي مجدّدي و مرشد شاه عبدالله دهلوي هستند، پيشرفت معنوي و گسترش دامنۀ تصوّف و عرفان در عهدِ ايشان به حدّي بود كه مي‌توان وي را احيا كنندۀ طريقت نقشبنديه به شمار آورد. وي بامداد روز جمعه يازدهم رمضان المبارك سال ۱۱۱۳ هجري متولد شد و در سال ۱۱۹۵ در ۸۲ سالگی به شهادت رسید ...

...حضرت شيخ از خوردن طعام اغنيا و پادشاهان و قبول هداياي آنان پرهيز مي‌نمودند، يك بار محمّد شاه پادشاه هند، وزير خود را به خدمت ايشان فرستاده و پيغام داده بود: خداوند اين مملكت را به ما عطا فرموده،شيخ هر مقدار از آن را كه مي‌خواهند به عنوان هديه قبول فرمايند. ايشان در پاسخ فرمودند: الله تعالی مي‌فرمايد:« قُلْ مَتَاعُ الدَّنْيَا قَلِيلٌ / نساء 77» متاع هفت اقليم را اندك و قليل فرموده، شما صاحب هفتم حصۀ اين قليل كه ملك هندوستان است هستيد، ملك شما چيست كه سر همّت فقرا به قبول آن فرود آيد؟» و اين گونه درخواست پادشاه را رد كردند. مي‌فرمودند:«صبر و قناعت گنجينۀ فقراست و آنها را بس است». خلوت دوست بودند و به مشايخ خود خصوصاً حضرت امام ربّاني مجدّد الف ثاني،رضي‌الله تعالی عنهم ،بسيار محبّت و اخلاص مي‌ورزيدند. بسيار متواضع بودند و انبساط وجه از هيچكس دريغ نمي‌داشتند. در بزرگداشت اهل فضل و تقوی حسب المراتب اهتمام مي‌نمودند و به حال طالبان و حلّ مشكل آنان سعي بليغ مي‌فرمودند و به اصحاب خود در اين امر تأكيد مي‌نمودند...

 چند روز پيش از وفات فرمودند: ... آرزويي نمانده مگر شهادت كه در قرب الهي درجۀ عليا دارد، بزرگانِ فقير اكثر شربت شهادت چشيده‌اند، امّا فقير پير و ناتوانم و ضعف در غايت قوّت و جهاد در اين وقت ميسّر نيست، حصول اين مرتبه نظر به ظاهر غير ممكن و متعسّر مي‌نمايد... الله تعالی اين آرزوي حضرت ايشان برآورده ساخت و ايشان را به درجۀ شهادت رسانيد: شب چهارشنبه هفتم محرّم سال هزار و صد و نود و پنج هجري،پاسي از شب گذشته، چند كس بر در حضرت ايشان دستك زدند،خادم عرض نمود كه بعضي مردم، براي زيارت آمده‌اند. فرمودند:[به داخل] بيايند. سه كس درون در آمدند، يكي از آنها [از كافران] مغول ولايت زاي بود،حضرت ايشان از خوابگاه برآمده،برابر اينها ايستادند،مغول پرسيد كه: ميرزا جانجانان شمائيد؟ فرمودند: آري.  پس آن بدبخت گلولۀ تپانچه بر حضرت ايشان زد و گلوله بر پهلوي چپ قريب به دل رسيد، آن حضرت كه از ضعف و ناتواني پيري طاقت نداشتند به خاك افتادند... فرمودند: شخصي كه ارتكاب اين امر نمود... ما او را بحل نموديم(بخشوديم) شما نيز معاف فرمائيد،[پس از مضروب شدن] سه روز به قيد حيات بودند، هر روز ضعف، قوي‌تر مي‌شد و از نهايتِ ضعف آواز مبارك شنيده نمي‌شد... وقت نماز مغربِ شب شنبه كه پگاه،دهم محرّم(عاشورا) بود،سه بار تنفّس به شدّت نمودند و جانِ مبارك به عالم جاوداني انتقال فرمود، رضي‌الله تعالی عنه و جزاه الله عنّا خير الجزاء.


ادامۀ مطلب
+  ساعت 0:42 قبل از ظهر     | 

(مأخوذ از مقدمۀ نويسندۀ فقيد استاد احمد طاهری عراقی بر كتاب قدسيه).

  

   دو پیشوای بزرگ طریقت « خواجه عبدالخالق غجدوانی و خلفش بهاءالدّین نقشبند، به حقیقت مصلحان تصوف اسلامی بودند. مكتب آنان اعتراضی بود به تصوفی كه دستگاهی شده یود و بیش از آنكه به اصل و معنای عرفان بپردازد به ظواهر و رسوم می‌پرداخت. اعتراضی بود به صوفیان خانقاهی چله نشینِ خلوت‌گزینِ بیكاره و درویشانِ قلندروش یاوه‌گرد. مكتبِ نقشبندی آن گونه مراتب شیخی و مرشدی را كه جز نام و مقام چیزی در درون نداشت و از حقیقت ارشاد و تصوف دور شده بود و پوست بی‌مغزی را می‌مانست، رد می‌كرد. خواجه عبدالخالق می‌گفت: « درِ شیخی را دربند و درِ یاری را بگشای » و بهاءالدّین صوفیانی را كه پای همتشان به قید «سلسله» بود به سخره می‌گرفت، و «سلسله‌ها» و «كرسی‌نامه» هایی را كه صوفیان دستگاهی ـ درست یا نادرست ـ از برای خود ساخته بودند، و بدان مفاخرت می‌كردند، بی‌ارج می‌شمرد. می‌گفت: در راه تهذیب و كمال آدمی از سلسله كاری بر نیاید، از خود باید طلبید و در خود باید جست. وقتی، یكی از او پرسید: « سلسلۀ شما به كجا می‌رسد؟ تبسم كردند و گفتند: از سلسله كسی به جایی نمی‌رسد».

   تصوف نقشبندی، سنّتی و معتدل و میانه‌رو است. پیروی از سنّت و حفظ آداب شریعت و دوری از بدعت اساس این طریقت است. در آن نه خلوت است و نه عزلت و نه ذكر جهر و نه سماع و ... آنچه در تعالیم نقشبندی بیش از همه تكرار شده است، یكی اتبّاع سنّت است و حفظ شریعت و دیگر توجّه به حقّ است و نفی خواطر.

   مكتب نقشبندی، چله نشینی و خلوت‌گزینی و پرسه و سیر و تكدّی را با شعار« خلوت در انجمن و سفر در وطن» طرد كرد. صوفی نقشبندی باید به ظاهر با خلق باشد و به باطن با حق، با مردم درآمیزد و از بیكارگی و یاوگی بپرهیزد. سخن عبدالخالق غجدوانی است كه: « درِ خلوت را در بند و در صحبت را گشای ». و از خواجۀ نقشبند پرسیدند: « در طریقۀ شما ذكر جهر و خلوت و سماع می‌باشد؟ فرمودند كه: نمی‌باشد. پس گفتند:بنای طریقت شما بر چیست؟ فرمودند: خلوت در انجمن، به ظاهر با خلق هستند و به باطن با حقّ » و نیز همو گفته است كه:« طریقت ما صحبت است و در خلوت، شهرت است و در شهرت، آفت. خیریت در جمعیت است، و جمعیت در صحبت؛ به شرط نفی بودن در یكدیگر».

   همین آسانی و سادگی و اعتدال سلوك نقشبندی، یكی از علل رواج آن شد. آنچنان كه این طریقه از ایالت چینی هانسو تا قازان و قفقاز و قسطنطنیه و از هندوستان تا مصر و شام و از بلخ و بخارا تا بصره و بغداد و از توران تا ایران ـ در همۀ بلاد اسلامی ـ انتشار یافت. و در یكی دوقرن یكی از بزرگترین و پرنفوذترین طرایق صوفیه بود.

   میانه‌روی نقشبنديان و التزام آنان به شربعت نیز، سبب شد كه بسیاری از عالمان دین بدین طریقه بگرایند و به حلقۀ نقشبندیان درآیند و فاصله‌ای در میان طریقت و شریعت نبینند. آنچنان كه كسی چون ابن‌حجر هیتمی(974 ـ 909 هـ.)،  در حق این طریقه گفته است:« الطریقة العلیة السالمة من كدورات جهلة الصوفیه، هی الطریقة النقشبندیة». با این همه این طریقه در تاریخ خود جریانی و احد و همسان نداشته است... .

   گفتیم كه طریقۀ نقشبندی یك جریان اصلاحی در تصوف و دین بود. بهاءالدّین نقشبند همۀ آداب و رسوم و شعائر رائج صوفیه را چون خلوت و عزلت و سماع و... ملغی كرد و هرچه از دائرۀ مسلمانی بیرون بود و رنگی از بدعت داشت، باطل شمرد. و لذا بهاءالدّین را برخی «مجدّد مأیۀ ثامنه» شمرده‌اند».۱

 

ــــــــــــــــــــــــــــــ

۱.  قدسیه(كلمات بهاءالدّین نقشبند)؛ با مقدمه و تصحیح احمد طاهری عراقی؛ كتابخانۀ طهوری،تهران 1354؛ صص 10 ـ 11 و 25 .

 

مطالب مرتبط:

 

تعريف طريقت نقشبندي

طریقت نقشبندی، مولانا خالد شهرزوری و شیخ سراج‌الدّين

شرح حال مختصر همه پيشوايان طريقت نقشبنديۀ مجدّديّۀ خالديۀ عثمانيه

عارفان و تبعیّت از شریعت (بخش اول)

گفتگو با دکتر حامد الگار دربارۀ طریقت نقشبندی

+  ساعت 0:20 قبل از ظهر     | 

اشاره: آنچه در پي مي‌آيد بخشهايي است از گفتگوی مجلة تركي «تصوّف» با پرفسور حامد الگار استاد دانشگاه كاليفرنيا كه در دوران دانشجويي به دین مبین اسلام گرويده و سالهاست كه مشغول تحقيق در باب تصوّف و طريقت نقشبندی است. در این مصاحبه در باب گستردگی طریقت نقشبندی، تاثير آن در گسترش اسلام،مطابقت اين طريقت با شريعت اسلام و جهاد پيروان اين طريقت با دشمنان دين سخن رفته. ترجمة فارسي اين مصاحبه در فصلنامة اطلاعات حكمت و معرفت به چاپ رسيده است:

 ـ در کل چه چيز باعث شد شما به تحقيق درباره تصوف و مخصوصاً نقشبنديه بپردازيد؟

... نقشبنديه طريقتي است که در تمام عالم اسلام گسترده است و نه تنها درتاريخ که امروز  نيز در عرصه‌هاي معنوي، فرهنگي و سياسي نقش مهمي ايفا مي‌کند. به نظر من يکي از ويژگي‌هاي نقشبنديه اين است که بين طريقت و شريعت به موازنه کاملي معتقد است. اين البته درتمام طريقت‌ها وجود دارد اما نقشبنديه دراين موضوع موفق‌تر بوده است. ديگر اين که من، در دوران جواني سفر کردن را خيلي دوست داشتم. تحقيق و مطالعه درباره نقشبنديه بهانه خوبي براي مسافرت بود. لطف خدا نصيبم شد و از بوسني تا مالزي به سرتاسر جهان اسلام مسافرت کردم.

ـ به نظرشما، صوفيان درطول تاريخ چه چيزهايي را با فرهنگ اسلام ترکيب کرده اند و براي انسان امروز چه چيزي دارند؟

از همه چيز مهمتر اين است که تصوف عملي ترين راه وفادار ماندن به سنّت پيامبر(ص) است. بسياري از مسلمانان با پيوستن به طريقتي اصيل، وفاداري به سنّت رسول الله را به عرصه عمل مي‌آورند. به اين ترتيب صوفي‌ها از زمان پيامبر(ص) تاکنون نوعي تداوم و استمرار را ايجاد کرده‌اند.

ـ استاد! درکتاب هاي فقهي و کلامي غالباً با اصطلاحاتي چون قاعده، قانون، حکم و فتوا مواجهيم امّا در آثار عرفاني معمولاً سخن از دوست داشتن و محبت و عشق به ميان مي‌آيد. شايد مهمترين خدمت عرفان و تصوّف به جامعه اسلامي ، تزريق همين معنويت و محبت باشد.

قطعاً همين طوراست. اما بايد توجه داشت که اين محبت، صرفاً در لفظ و بيان نيست. صوفيان، به ويژه نقشبنديان با برخورداري از همين محبت، دست به جهاد هم زده‌اند. اين وضع درحال حاضر درقفقاز و چچن ادامه دارد. اصولاً موضوعي در اسلام نيست که صوفيان خدمتي به آن نکرده باشند. اين طور نيست که صوفيان و عرفاي بزرگ، مثلاً ابن عربي، امام رباني، و يا عبدالقادرگيلاني، درزندگي و آثار خود فقط به جنبه اي از جوانب اسلام پرداخته باشند. آنها به اسلام به عنوان نظامي يکپارچه پرداخته اند. امروزصوفيان قادرند با زبان خود مسلمانان را دوباره با اسلام آشنا کنند، اما در استفاده از واژه صوفي بايد دقّت داشت. زيرا کساني هستند که خود را صوفي و عارف مي خوانند درصورتي که درحقيقت چنين نيستند. منظورم اين است که معنويت به تصوّف محدود نمي شود... .

ـ دليل شدت کينه و تنفر کروات ها (از نقشبنديه) چيست؟ نکند نقشبنديه را عامل گسترش اسلام در بوسني مي‌دانند؟

 سؤال جالبي است. بوسني شرقي منطقه اي کاملاً مسلمان بود و صرب‌ها يک مسجد و يک سنگ قبر سالم درآن باقي نگذاشتند. مسلمانان را طرفدارخشونت اعلام مي کنند اما چه خوب بود اگر مسيحيان کمي به اعمال هم کيشان خود توجه مي کردند.

بله، من در بوسني به خانقاه هاي ديگر هم رفتم. برايم جالب بود که صوفيان دراثناي جنگ، گروهي تشکيل داده بودند و يکي ازشيوخ نقشبنديه به نام بهاءالدين حاجي ميليچ نيزفرماندهي اين گروه را به عهده گرفته و عملاً وارد جنگ شده بود. در بوسني چند خانقاه جديد هم ساخته شده و شرکت کنندگان در مراسمشان هم بيشتر جوان هستند. اين اتفاق مسرورکننده اي است...

ـ نظرشما درباره لزوم تاسيس انجمني براي تحقيق آکادميک درخصوص نقشبنديه چيست؟

 

به نظر من فکرخوبي است. درآمريکا يکي ازشخصيت هاي پاکستاني اقدام به چنين کاري نمود و جمعيتي تحت عنوان Naqshbandi Founation for Islamic Education را تاسيس کرد. البته فعاليت آکادميکي مانند برگزاري کنفرانس يا انتشار نشريه ندارند. من طرح برگزاري يک کنفرانس بين المللي درباره « تاريخ نقشبنديه « را درذهن دارم.

 

در لاهور مرکزي به نام «حوزه نقشبنديه» تاسيس شده است. مي خواهند نسخ خطي و آثارکمياب مربوط به اين طريقت را جمع آوري و مهمترين آن ها را منتشرکنند. موفقيت و تداوم کارهايشان درآينده مشخص خواهد شد.

مهم تاسيس مراکزنيست، بلکه تداوم کارهاست. ...

  مطالعۀ ادامۀ مصاحبه را به شما پيشنهاد مي‌كنيم.


ادامۀ مطلب
+  ساعت 5:12 بعد از ظهر     | 

 

... بسيار كم‌خواب بود، وقتي كه به نماز تهجّد برمي‌خاست، پس از نماز به مراقبه مي‌نشست و تا نماز سحرگاه كه آن را به جماعت به جاي مي‌آورد، به تلاوت قرآن مي‌پرداخت و معمولاً هر روز ده جزء از قرآن را تلاوت مي‌كرد و آنگاه تا چاشتگاه به مراقبه و ذكر مشغول مي‌شد و سپس تا نزديك ظهر براي قرائت تفسير و حديث مي‌نشست و بعد  از ناهار، اندكي استراحت مي‌كرد و پس از گزاردنِ نماز ظهر تا هنگامِ عصر، به خواندن تفسير و حديث ادامه مي‌داد، آنگاه نماز عصر را به جاي مي‌آورد و سپس به خواندن كتب حديث و تصوف مي‌پرداخت آنگاه تا غروب در حلقة ذكر و توجّه حاضر مي‌شد... و پس از نماز عشاء با ذكر و تهجد و مراقبه به شب‌زنده‌داري مي‌پرداخت.

همواره لباس خشن مي‌پوشيد و اگر هم جامه‌اي گرانبها برايش مي‌آوردند، آن را مي‌فروخت و از بهايش چند جامه خريده به نيازمندان مي‌بخشيد.

از سخاوتمندي و كرم چنان بود كه در خانقاهش كمتر از دويست نفر ديده نمي‌شدند،( و هرگاه ثروتمندي غذايي مطبوع براي وي مي‌فرستاد آن را نمي‌خورد بلكه به همسايگان مي‌بخشيد) از غايت شرم به حدّي بود كه در هنگام خفتن هرگز پاهايش را دراز نمي‌كرد. 

همواره بوي خوش از محفلش به مشام مي‌رسيد و هركه از محفلش بيرون مي‌آمد،مي‌گفت: اين رايحة روحانيت رسول(ص) يا يكي از عزيزاني است كه بدو منسوب است...

 

شاه عبدالله غلامعلي دهلوي ـ قدّس سرّه ـ شاهِ عارفان و سلطانِ مرشدان كامل و مظهر هدايت و يقين، شيخ المشايخِ ديار هند و وارث معارف و اسرار مرشد بزرگوار خويش مظهر جان جانان و زنده كنندة همة طريقه‌هاي قادريه، سهرورديه، كبرويه، چشتيه و نقشبنديه است.

وي به سال 1158 در قصبة « تباله » از توابع پنجاب متولّد شد و نسبش به حضرت علي (رض) مي‌رسد.

پدرش شاه عبد اللطيف، عارف و زاهد عظبم الشأن طريقة قادري بود كه از شاه ناصرالدّين قادري،قدّس سرّه، كسب طريقت كرده بود و چه بسا در حال ذكر و تسبيح خداي تعالی، سر به صحرا نهاده، از گياه تغذيه مي كرد، يك بار مدّت چهل روز خواب به چشمش راه نيافت و جز مقدار كمي غذا چيزي نمي‌خورد، با وجود اين قصد روزه هم نكرده بود.

ابن عارف ربّاني به سلسلة چشتيه هم انتساب داشت و پيش از تولّد شيخ عبدالله، در خواب حضرت علي (ع) را ديده و به وي فرموده بود: خداوند، به تو پسري عطا خواهد فرمود نامش را «علي» بگذار.

لذا پدرش پس از تولد وي او را «علي» نام نهاد و خود او چون به حد رشد رسيد، از نظر تكريم و احترام آن حضرت، خويشتن را «غلامعلي» ناميد و پدرش در عالم روحاني پيامبر بزرگوار (ص) را هم ديده بود كه به وي فرموده بود: فرزندت را عبد الله نام بگذار. از اينرو وي را عبد الله ناميد. شاه عبد الله بسيار با ذكاوت و هوشيار بود، چنانكه قرآن مجيد را در مدتي بسيار كو تاه حفظ كرد و چون به سيزده سالگي رسيد، پدرش او را فرستاد تا وي را به مرشد خويش، «شاه ناصرالدّين» معرّفي نمايد، ولي او هنگامي به دهلي رسيد كه شاه ناصرالدّين چهره در نقاب خاك كشيده بود. وي آنگاه به حضور شاه ضياءالله و شاه عبدالعدل از خلفاي خواجه محمّد زبير نائل گشت سپس به حضور خواجه ميرورد فرزند شاه ناصرالدّين و  مولانا فخرالدّين فخر جهان چشتي و ديگر مشايخ دهلي رفت و از محضر آنان كسب فيض كرد، تا در علوم معقول و منقول سرآمد روزگار شد.

شاه عبدالله در سنّ 22 سالگي در خانقاه حضرت جان جانان، قدّس سرّه، به خدمت اين شيخ پيوست و در حضور وي به طريقت قادريه گرويد (مولانا شمس‌الدّين مشهور به جان جانان مظهر، از مرشدان مشهور طريقت نقشبندي است كه در طريقت قادريه و چند  طريقت ديگر هم مرشد بوده است) و چون در عالم روحاني شاه نقشبند را هم ديده بود، به طريقت نقشبندي هم گرايشي پيدا كرده و به خاطرش گذشته بود كه بايد شيخ عبدالقادر(غوث الأعظم) هم راضي باشد، در همان حال وي را هم مشاهده نموده كه فرموده بود:« مقصود خداي تعالی است، برو، دريغي نيست ». وي پس از رحلتِ جان جانان به جاي وي منصوب شد و به ارشاد پرداخت. شاه عبدالله، عاشق پيامبر(ص) بود و در وجود شريفش چنان فاني شده بود كه هرگاه نام مباركش را مي‌شنيد، مضطرب گشته از خود بيخود مي‌گشت و علاقة زيادي به پيروانش و گفتار و كردار آن حضرت نشان مي‌داد و به سنّتهاي پسنديده و خصال نيكويش رغبت و گرايشي فراوان داشت.

...

  حضرت مولانا خالد ذی‌‌الجناحين شهرزوری در قصيده‌اي غرّا كه قبل از ورود به دهلي سروده است در مدح شاه عبدالله مي‌فرمايد:

 

... هزاران گل شكفتند از نسيم صبح، در يك‌دم

چو دلهاي مريدان از نگاه قطب ربّاني

چراغ آفرينش، مِهر برج دانش و بينش

كليد گنج حكمت، مخزن اسرار سبحاني

مِهينِ رهنمايان، شمع جمع اولياي دين

دليل پيشوايان قبلة اعيان روحاني

عبيدالله شاه دهلوي كز التفات او

دهد سنگ سيه خاصيّت لعل بدخشاني

امام اوليا، سيّاح بيداي خــدا بيني

نديم كبريا ، سبّاح درياي خداداني

يَمن شد گوئيا هندوستان از يُمن انفاسش

دمادم مي‌دمـد زو نفحـة انـفـاس رحمـاني

اگرچه مشعلستانش بود شهر جهان آباد

ولي از مشعلَش از قاف تا قاف است نوراني

ز اقصاي ختا تا غايت مغرب زمين امروز

نباشد هيچكس مانند او از نوعِ انساني

ز خورشيدِ كمالش نيست جز خفّاش بي‌بهره

بجز احـول نبيند كس در اين عالـم ورا ثـاني

پس از «مظهر» بجز وي در ضمير كس نشد مضمر

كمالاتي كه ظاهر گشت بر قيّوم  ربّاني

نزيبد مِهر را با فيض او لافِ جهـانگيـري

نباشد چرخ را با قدر او امكانِ همشاني...

سَبَق گويان سابق گر در اين ايّام مي‌بودند

به محفل مي‌نشستندش، به جان، بهرِ سبق خواني...

بزرگاني كه صد دفتر معارف گفته‌اند از بـر

به نزديكش همه هستند اطفالِ دبستاني

بسي چون «قطب بسطامي» و «منصور» است در كويش

«انا الحقّ» بر زبان هرگز نمي‌رانند و «سبحاني»

ز اقطاب جهان دعوي همشانيش مي‌زيبد،

سُها را گر سزد با مِهرِ تابان لاف رخشاني ! ...

اگر معمار لطفش، قصر ايمان را در اين آخر

اساس از نو نبستي روي بنهادي به ويراني...

نشد، با طول صحبت، ز اولياي يثرب و بطحا

ميسّر، آنچه از وي شد مرا، ناديده،  ارزاني

به جان شو بنده‌اش اي آنكه مي‌خواهي شدن آزاد!

ز تسويلات نفساني و تلبيسات شيطاني ...

لئيمي گفت: من در هندم و نشناسمش . گفتم:

مگر نقل ابوجهل و محمّد را نمي‌داني ؟ ...

تمنّاي قبولش دارم و دانـم كه نا اهلم

مدد يا روح شاه نقشبند و غوث گيلاني!

گريزان از نهيب بازِ نفسم صعوه‌سان سويت

زهي دولت، به لطف اين صعوه را گر باز گرداني

به خود كن آشنا چون كرديم از خويش بيگانه

عطاي احمدي فرما چو ما كرديم سلماني

بدانسان مظهري شد جان پاكت «جان جانان» را

به چشم اهل بينش اين زمان خود جان جاناني

ز جامِ فيض خود كن «خالد» درمانده را سيراب،

كه او، لب تشنة تيه است و تو ، بحرِ احساني.

 


ادامۀ مطلب
+  ساعت 8:25 بعد از ظهر     | 

 

اشاره: این مطلب به ذكر اسامی فرزندان، خلفا و منسوبان مولانا خالد اختصاص یافته است. نگاهی گذرا به اسامی منسوبان و خلفای مولانا خالد، عظمت این بزرگ‌مرد را بر همگان آشكار می‌سازد. در میان منسوبان و ارادتمندان  این بزرگوار اسامی علما و مشاهیر و مردان بزرگی مانند:سید محمود شهاب‌الدّین آلوسی زاده بغدادی(مؤلف تفسیر روح المعانی)،سید محمّدامین ابن العابدین(مفتی دمشق)،علامه ملا یحیی مُزُوری عمادی مشهور به سلطان‌العلماء ،شیخ شامل داغستانی(رهبر قیام داغستان علیه استعمارگران)،سید عبدالقادر جزایری و بسیاری دیگر به چشم می‌خورد:

 

                                                               

                                              فرزندان مولانا

 

مولانا، چهار پسر به نامهای بهاءالدّین محمّد، شمس‌الدّین عبدالرّحمن، شهاب‌الدّین و نجم‌الدّین و یك دختر به نام فاطمه داشته است. دو پسر اوّل و دوم چند روزی پیش از وفات مولانا و سومی نیز چند روز پس از مولانا، به مرض طاعون درگذشته‌اند.

نجم‌الدّین پس از پایان دوران تحصیل، نزد عمویش «شیخ محمود صاحب» اخذ طریقت كرده و به سیر و سلوك عرفانی می‌پردازد و سرانجام در سال 1270 هجری وفات می‌یابد. «محمّد» فرزند نجم‌الدّین پس از پدر، راه او را ادامه می‌دهد.

 فاطمه خاتون دختر مولانا در سال 1241 متولد شده است. او از لحاظ هوش و استعداد ذاتی، كم‌نظیر و در نویسندگی و سخنوری توانا بوده است. قرآن را از حفظ داشته و به زبانهای عربی و كُردی و فارسی و تركی سخن می‌گفته است. این زن عفیف و پارسا پیرو طریقت نقشبندی هم بوده و زنان بسیاری از محضرش استفاده برده‌اند. فاطمه به سال 1286 عازم حج شده و در «منی» وفات یافته است، جنازه‌اش را به مكة مكرّمه حمل نموده و در جنّت المعلی به خاك سپرده‌اند ـ طاب الله رمسها.

 

                                      منسوبان و مریدان مولانا خالد

 

استاد فقید«بابا مردوخ روحانی» در كتاب ارزشمند«تاریخ مشاهیر كُرد» در باب مریدان مولانا می‌نویسد:

وابستگان مكتب مولانا خالد به سه گروه تقسیم می‌شوند:

 ۱. كسانی كه محض تبرّك اخذ طریق كرده و اهل سلوك نبوده‌اند.

 ۲. كسانی كه مدتها زاویه نشین خانقاه بوده و از طریق سیر و سلوك و ادامة شغل متعارف صوفیه، اهلیت ارشاد پیدا كرده و از طرف مولانا مأذون شده‌اند و آنان را در اصطلاح، «خلفا» گویند.

 ۳. كسانی كه تمسّك كرده و اهل سیر و سلوك هم بوده‌اند، امّا به مرحلة كمال نتوانسته‌اند برسند.

اینك اسامی عدّه‌ای از گروه اوّل و دوم:

گروه اوّل، منسوبین مولانا:

۱. علامه ملا یحیی مُزُوری عمادی مشهور به سلطان‌العلماء ، 2. شیخ الإسلام مكّی زاده مصطفی عاصم افندی استانبولی، 3. سید محمّد اسعد (مفتی حِلّه)، 4. سید محمود شهاب‌الدّین آلوسی زاده بغدادی(مؤلف تفسیر روح المعانی)، 5. سید محمّد اسعد صدرالدّین حیدری(مفتی حنفیة بغداد)، 6. سید ابراهیم فصیح حیدری، 7. سید عثمان سندی نجدی، 8. سید خلیل سمین(نقیب سادات و اشراف طرابلس)، 9. سید محمّد طاهر افندی حسینی(مفتی قُدس)، 10. شیخ ابوالخیر دیاربكری، 11. شیخ عمر مجتهد دمشقی، 12. شیخ محمّد بن سلیمان (مؤلّف كتاب الحدیقة النّدیة)، 13. سید محمّدامین ابن العابدین(مفتی دمشق)، 14. عمر افندی غزّی(مفتی شافعیة شام)، 15. علّامه شیخ عبدالرّحمن روژبیانی(روزبهانی)، 16. سید عبدالعزیز افندی گیلانی(نقیب اشراف بغداد)، 17. سید عبدالله داغستانی، 18. عبدالله پاشا (حاكم عكّا)، 19. نجیب پاشا (والی شام)، 20. داود پاشا (والی بغداد)، 21. محمّد افندی (مفتی معرّة النّعمان)، 22. سید عبدالله حیدری ماورانی (مدرّس در بغداد)، 23. شیخ شامل داغستانی(رهبر قیام داغستان علیه استعمارگران)، 24. سید علی برزنجی (قاضی سلیمانیه)، 25. رسول زكی مدرّس، 26. سید محمّدامین سویدی (مدرّس در حلّه)، 27. شیخ ملا طاهر جزیری، 28. ملا اسعد افندی جلی كویی، 29. سید عبدالقادر جزایری، 30. ملا محمّد اربلی، 31. ملا عبدالله آمدی.

گروه دوم، خلفای مولانا خالد:

     1. شیخ اسماعیل انارانی (مأمور ارشاد در دمشق و جانشین مولانا در آنجا)، 2. شیخ عثمان سراج‌الدّین ته‌ویله‌ئی (مأمور ارشاد در كُردستان عراق)، 3. حاج ملا عبدالله جلی كویی، 4. شیخ محمّد فراقی، 5. شیخ عبدالقادر شمذینی، 6. شیخ اسماعیل شروانی، 7. شیخ محمود صاحب (برادر خود مولانا)، 8. شیخ احمد خطیب هولیری(اربیلی)، 9. شیخ محمّد خانی شامی، 10. شیخ محمّدصادق (مأمور ارشاد در مصر)، 11. شیخ عبدالله فردی (مأمور ارشاد در بیت‌المقدّس)، 12. عبیدالله افندی حیدری ماورانی (مفتی حنفیة بغداد)، 13. شیخ الشّیوخ شیخ عبدالغفور كاشتری، 14. ملا احمد كوله‌ساری مشهور به «مولانا» (از خاندان كمانگر)، 15. سید جواد سیاهپوش (ادیب و شاعر بغدادی)، 16. سید طه نهری، 17. شیخ ملا محمّد مجذوب عمادی، 18. شیخ اسماعیل بصری، 19. شیخ احمد قسطونی، 20. شیخ ملا هدایت الله اربلی، 21. شیخ محمّد عقره‌ای (مأمور ارشاد در جزیر و بوتان)، 22. تاج العلما شیخ خالد جزیری(مأمور ارشاد در دیاربكر)، 23. شیخ عبدالفتّاح عقره‌ای، 24. شیخ محمّد ناصح (افصح العلما)، 25. شیخ محمّدجدید بغدادی، 26. شیخ عبدالله ارزنجانی مكّی (مأمور ارشاد در مكة مكرّمه)، 27. شیخ خالد كُرد (مأمور ارشاد در مدینة منورّه)، 28. شیخ احمد غربوزی (مأمور ارشاد در ازمیر)، 29. شیخ عبدالغفور كُردی كركوكی (متصدی امامت و امور خانقاه مولانا در بغداد)، 30. شیخ حسن خطاط قوزانی، 31. شیخ محمّد بغدادی (امام جماعت همیشگی خانقاه مولانا)، 32. سید عبدالله افغانی هراتی، 33. شیخ محمّد هراتی، 34. سید احمد سردار سرگلو كركوكی، 35. شیخ احمد ضیاءالدّین گومشخانی، 36. سید عبدالغفور مشاهدی بغدادی، 37. شیخ محمود بن عُمر (مأمور ارشاد در عمادیه).

 

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

منابع:

۱. تاریخ مشاهیر كرد؛ بابا مردوخ روحانی(شیوا)، جلد اوّل، صفحات 307 ـ 309 ، چاپ اوّل، انتشارات سروش، تهران 1364 .

۲. نقشی از مولانا خالد نقشبندی و پیروان طریقت او؛دكتر مهیندخت معتمدی؛ صص. 55 ـ 56 ؛ چاپ اوّل، انتشارات پاژنگ، تهران 1368 .

 

 

 

مطالب مرتبط:

 

شرح حال حضرت مولانا خالد ذی‌‌الجناحين نقشبندی شهرزوری

گزارشي اجمالی از كنگرۀ جهاني مولانا خالد نقشبندي در سليمانيه

طریقت نقشبندی ، مولانا خالد شهرزوری و شیخ سراج الدّين

شرح حال حضرت مولانا شاه عبدالله غلامعلي دهلوي

ای پنـاهِ عاصـیـان سـویـَت پـنـاه آورده‌ام !...

ژیا‌ننامه‌ی حه‌زره‌تی مه‌ولانا خالید

ته‌ریقه‌تی نه‌قشبه‌ندی و مه‌ولانا خالید و شێخی سیراجوددین

خالد البغدادی،شیخ الطریقة النقشبندیة

+  ساعت 8:20 بعد از ظهر     | 

 

                  ( به مناسبت صد و هشتاد و پنجمين سالروز وفات مولانا خالد)

... مولانا چهارشنبه شب بعد از نماز عشاء به ميان خانواده‌اش مي‌آيد و از يكايك آنان طلبِ بخشايش مي‌كند و اطّلاع مي‌دهد كه شب جمعه وفات خواهد يافت... صبح پنجشنبه كه خلفايش نزد او مي‌آيند، ابتدا سيّد اسماعيل خليفه‌اش از حال او مي‌پرسد، اما مولانا پاسخي نمي‌دهد و با دست اشاره مي‌كند كه خاموش باشند ... برايش آب مي‌آورند ولي او نمي‌آشامد و اشاره مي‌كند كه از دنيا روي برتافته و توجهش به خداي تعالی و مشغول ذكر اوست و چون از ملا عُمرِ مؤذن، بانگِ اذانِ مغرب را مي‌شنود، سه بار مي‌گويد: خداي حقّ است، « يا أيّتها النفس المطمئنة إرجعي إلی ربك راضية مرضية فادخلي في عبادي و ادخلي جنّتي» آنگاه شب جمعه سيزدهم ذي‌القعدة سال 1242 چشم از جهان فرو مي‌بندد و روح بزرگ وي به عالم ملكوت پرواز مي‌كند. فرداي آن شب با شركت جمع كثيري از اهالي دمشق مراسم تشييع جنازه به عمل مي‌آيد و پس از اداي نماز به امامت سيّد محمدامين عابدين؛ آن وجود مقدّس در تل نور جبل قاسيون در دل خاك به وديعه سپرده مي‌شود ـ قدس الله تعالی أسرارهُ العليّة.

سالها بعد به فرمان سلطان عبدالمجيد خان آرامگاهش را ( در سال 1258 هـ = 1842 م ) بنا كردند و تكيه‌اي هم در كنار آن ساختند كه بعدها نجيب پاشا والي شام آن را تعمير كرده و گنبد بالاي آرامگاه را مرمت و نوسازي نمود و خود مولانا قبلاً اين را پيش‌بيني كرده بود.

 

قطب الطریقه و ترجمان الحقیقه، عالم ربّانی و پیر روحانی، سر سلسلة طریقة نقشبندی و مسند نشینِ كمال عزّ و ارجمندی، مجدّدِ قرن سیزدهم، ضیاءالدّین ابوالبهاء مولانا خالد ذی‌الجناحین شهرزوری نقشبندی، وجودِ ارزنده‌ای بوده است سرشار از زیور علم و عرفان كه در مناطق كُردنشین چون آفتاب تابانی درخشید و در اندك مدّتی با پرتو انوارِ خود بخش زیادی از بلادِ اسلامی را روشنی بخشید.

مرحوم هدایت در تذكرة ریاض العارفین دربارة این بزرگ‌مرد چنین نوشته است:

« خالد بن احمد حسینی سلیمانیه‌ای؛ هو فخرالعارفین و زین السالكین، شیخ خالد در كمالات صوری و معنوی واحد، اصلش از اكراد سلیمانیه و در بغداد صاحب خانقاه و دستگاه، به صحبت علما و فضلای معاصرین رسیده و سالها در بادیة تحصیل و طلب دویده و در خدمت عرفا و مشایخ این عهد ریاضات كشیده تا بادة معرفت چشیده. همواره آستانش ملجأ فقیران و پیوسته محفلش مجمع امیران. به همّت و سخاوت معروف، به طاعت و عبادت موصوف. سلاسلِ بسیار دیده و طریقة نقشبندیة گزیده. اكنون سلسلة علیة نقشبندیه را به وجودش افتخار است و شیخ بالإستقلال و الإستحقاق آن دیار است. از بلاد بعیده طالبان خدمتش مخصوص، به تقبیل حضرتش می‌آیند و به مفتاح توجّه و التفاتش قفل گنجینة طلب می‌گشایند...»

 مولانا خالد از عشیرة میكایلی جاف است كه در سال تولّد او اختلاف است برخی 1192 و بعضی 1193 هجری قمری ذكر كرده‌اند...


ادامۀ مطلب
+  ساعت 3:49 بعد از ظهر     | 

 

الف) خاندان

 

عارف برگزیده و پیر به حق رسیده، شیخ محمّدعثمان، فرزند شیخ محمّد علاءالدّین، فرزند شیخ عمر ضیاءالدّین، فرزند قطب‌العارفین شیخ عثمان سراج‌الدّین نقشبندی تویلی است.

شیخ عثمان سراج‌الدّین تویلی، فرزند خالد آغا فرزند عبدالله آغا است و بنا بر آنچه فرزند ارشدش شیخ محمد بهاءالدّین در پشتِ نامه‌ای به برادر خود شیخ عمر ضیاءالدّین نوشته است، عبدالله آغا فرزند سیّد محمّد فرزند سیّد درویش فرزند سیّد مشرف فرزند سیّد جمعه فرزند سیّد ظاهر است. این سیّد ظاهر، از ساداتِ نعیم و سیّد حسینی است؛ او در حدود 700 سال پیش از این، از بغداد به چیای حمرین و از آنجا به اورامان كُردستان عراق مهاجرت كرده و در آنجا ساكن شده و از او فرزندانی به جا مانده است كه بعدها، از احترام و اكرام فراوانی برخوردار و به «آغا» مشهور شده‌اند.

  

ب) تولّد و كودكی

 

شیخ محمّدعثمان در سال 1314 هـ.ق.(= 1896 م. و 1275 ش.)، در روستای «صفی‌آباد» واقع در 5 كیلومتری شهر «جوانرودِ كرمانشاه» از عفیفه زنی به اسم «نوریجان خانم» ـ كه دختر «حاج شیخ محمّدصادق وزیری سروآباد، ملقب به نایب‌الحكومه» بود ـ به دنیا آمد. چند سال پیش از تولّد محمّدعثمان، پدرش، شیخ علاءالدّین، به امر شیخ ضیاءالدّین، به روستای مذكور(صفی‌آباد) ـ كه در آن زمان ملك خانقاه بیاره بود ـ مهاجرت كرده و پس از مهاجرت، چند سال در آنجا ماندگار شده است.

 

ج) تحصیلات و عرفان

 

محمّدعثمان از همان آغاز كودكی همراه با برادرش مولانا خالد به امر پدرشان به تحصیل علوم دینی آغازید. وی از پنج سالگی، در مراسم ختم صوفیان شركت می‌جست و به همین دلیل، در اوایل نوجوانی، شیخ علاءالدّین، نظر به علاقه‌ای كه در او می‌بیند، وی را وارد كسب و سلوك می‌كند و تحت نظر خاص خویش قرار می‌دهد و از آن زمان به بعد، محمّدعثمان مدارج روحی را اندك اندك، طی می‌كند.

شیخ محمّدعثمان ادبیات عربی و فارسی را در مدارس دینی بیاره و دورود آموخت. تجوید و قراءت قرآن را از قاری مشهور« مصطفی اسماعیل مصری» و تفسیر را از « علامه سید حسین طاربوغی ساوجبلاغی» فرا گرفت و نیز « استاد شیخ ملا عبدالكریم خانه‌شوری» از اساتید علمی وی بوده است.


ادامۀ مطلب
+  ساعت 7:3 بعد از ظهر     | 

پيشتر شجره‌نامة حضرت شيخ سراج‌الدّين در وبلاگ درج شد، لازم ديدم نسب‌نامة معنوي ايشان(شجره‌نامة سلسلة نقشبندية) را هم در اينجا بياورم در اين شجره‌‌نامه، نام تمامي مرشدان طريقة نقشبندي خالدي مجدّدي از حضرت رسول اكرم(صلی‌‌الله عليه وسلّم) تا حضرت مولانا خالد شهرزوري(مرشد حضرت سراج‌الدّين) آمده است:

 


ادامۀ مطلب
+  ساعت 5:8 بعد از ظهر     | 

« نقشبندي طريقتي است منسوب به خواجه بهاء‌الدّين محمّد نقشبند بخارايي(791 ـ 717 هـ). ولي بهاءالدّين را بنيانگذار و مؤسس آن نمي‌توان شمرد، طريقة او به حقيقت دنبالة طريقة خواجگان است، طريقه و سلوكي كه خواجه يوسف همداني(535 ـ 440هـ) و خواجه عبدالخالق غجدواني(575 ـ493 هـ)، بنيان نهاده بودند...

اين طريقت بر سنّت و شريعت و دوري از بدعت استوار است و تأكيد دارد و همين باعث شده است كه در شرق و غرب جهان اسلام،گسترش يابد و به خصوص، روش عرفاني علما و فضلا و ادبا و فقهاي اسلام بشود؛ شيخ ابن‌حجر هيتمي (974 ـ 909 هـ.)، عالم و فقيه مشهور اهل سنّت گفته است:« الطريقة العلية السالمة من كدورات جهلة الصوفيه، هي الطريقة النقشبندية »...


ادامۀ مطلب
+  ساعت 6:43 بعد از ظهر     |